การบูรณาการการสืบเสาะเชิงสะท้อนคิดในรายวิชาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู: การพัฒนาสมรรถนะด้านการปฏิบัติหน้าที่ครูและจรรยาบรรณวิชาชีพผ่านกระบวนการเรียนรู้จากการปฏิบัติ

ประภาวดี ปลอดมณี; อิษยา นาคนาวา; เอกรัตน์ ทานาค; อนงค์นาฏ คำกล้า

ผู้แต่ง

ประภาวดี ปลอดมณี โรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ศูนย์วิจัยและพัฒนาการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
อิษยา นาคนาวา โรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ศูนย์วิจัยและพัฒนาการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
เอกรัตน์ ทานาค ภาควิชาการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
อนงค์นาฏ คำกล้า โรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ศูนย์วิจัยและพัฒนาการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

คำสำคัญ:

การสืบเสาะเชิงสะท้อนคิด, รายวิชาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู, สมรรถนะทางวิชาชีพครู, การเรียนรู้จากการปฏิบัติ, จิตวิญญาณความเป็นครู

บทคัดย่อ

การวิจัยมีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในรายวิชาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครูบนพื้นฐาน การสืบเสาะและการสะท้อนคิด และเพื่อศึกษาผลของการจัดการเรียนรู้ที่มีต่อสมรรถนะด้านการปฏิบัติหน้าที่ครูและจรรยาบรรณวิชาชีพ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนาร่วมกับการวิจัยแบบผสมผสาน ดำเนินการ 2 ระยะคือ ระยะที่ 1 การพัฒนากรอบการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการด้วยการสืบเสาะเชิงสะท้อนคิด ระยะที่ 2 การศึกษาผลของการจัดการเรียนรู้ที่พัฒนาขึ้น กลุ่มเป้าหมาย คือ นิสิตครูชั้นปีที่ 1 จำนวน 300 คน จาก 9 สาขาวิชา เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบประเมินสมรรถนะด้านการปฏิบัติหน้าที่ครูและจรรยาบรรณวิชาชีพ แบบสะท้อนคิดและการสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า กรอบการจัดการเรียนรู้ที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ได้แก่ การกำหนดปัญหา การสำรวจค้นหา การวิเคราะห์ และการสะท้อนคิด ซึ่งสามารถนำไปจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในงานครูทั้ง 9 ด้าน ได้อย่างเหมาะสม นิสิตครูมีสมรรถนะด้านการปฏิบัติหน้าที่ครูและจรรยาบรรณวิชาชีพโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยสมรรถนะย่อยจรรยาบรรณต่อผู้รับบริการมีค่าเฉลี่ยสูงสุด และจรรยาบรรณต่อตนเองมีค่าเฉลี่ยต่ำสุด ซึ่งชี้ให้เห็นว่าการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการการสืบเสาะเชิงสะท้อนคิดเป็นแนวทางที่เหมาะสมในการวางรากฐานสมรรถนะครูในระยะเริ่มต้น ทั้งนี้ควรส่งเสริมการพัฒนาอย่างต่อเนื่องเพื่อเสริมสร้างจิตวิญญาณความเป็นครู
ในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

ฉัตรชัย หวังมีจงมี และองอาจ นัยพัฒน์. (2560). สมรรถนะของครูไทยในศตวรรษที่ 21: ปรับการเรียนเปลี่ยนสมรรถนะ. วารสารสถาบันเสริมการศึกษาและทรัพยากรมนุษย์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 12(2), 47–63.

ราชกิจจานุเบกษา. (2562). ข้อบังคับคุรุสภาว่าด้วยมาตรฐานวิชาชีพ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562. เล่ม 136 ตอนพิเศษ 68 ง.

สจีวรรณ ทรรพวสุ (2560). จิตวิญญาณความเป็นครูของนักศึกษาครู. วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์, 18(1), 45-58.

สถาบันพัฒนาครู คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา. (2562). กรอบสมรรถนะครูและบุคลากรทางการศึกษา. กระทรวงศึกษาธิการ.

สมบัติ คชสิทธิ์ และอรสา จรูญธรรม. (2565). จิตวิญญาณความเป็นครูของนิสิตครู: การศึกษาเปรียบเทียบตามระดับชั้นปีและสาขาวิชา. วารสารครุศาสตร์, 50(2), 1-15.

สิริพร พิมพ์สิงห์, วรกฤต เถื่อนช้าง, พระครูศรีสุธรรมนิวิฐ, และพระมหาอุดร อุตฺตโร. (2565). แนวทางพัฒนาการปฏิบัติตนตามจรรยาบรรณวิชาชีพครูด้วยหลักไตรสิกขาของครู กลุ่มโรงเรียนปางมะค่า จังหวัดกำแพงเพชร. วารสารวิจัยวิชาการ, 5(2), 237–248.

Ayers, L. (2019). The reflective educator's guide to classroom research: Learning to teach and teaching to learn through practitioner inquiry (3rd ed.). Corwin Press.

Boon, H. (2011). Raising the bar: Ethics education for quality teachers. Australian Journal of Teacher Education (Online), 36(7), 104-121.

Boon, H. J., & Maxwell, B. (2016). Ethics education in Australian pre-service teacher programs: A review of current practice. Australian Journal of Teacher Education, 41(2), 1–15.

Dana, N. F., & Yendol-Hoppey, D. (2019). The reflective educator's guide to classroom research: Learning to teach and teaching to learn through practitioner inquiry. Corwin Press.

Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2017). Effective teacher professional development. Learning Policy Institute.

Decker, D. M., Wolfe, J. L., & Belcher, C. K. (2022). A 30-year systematic review of professional ethics and teacher preparation. The Journal of Special Education, 55(4), 201-212.

Dewey, J. (1933). How we think: A restatement of the relation of reflective thinking to the educative process. D.C. Heath and Company.

Jenssen, E. S., & Haara, F. O. (2024). High-quality practicum – according to teacher education students on their practicum at partnership schools. European Journal of Teacher Education, 47(5), 876-894. https://doi.org/10.1080/02619768.2024.2370892

Johnson, D. W. (2000). Teacher inquiry: A promising approach to professional development. Journal of Research in Science Teaching, 37(10), 1085-1112.

Larrivee, B. (2008). Development of a tool to assess teachers' level of reflective practice. Reflective Practice, 9(3), 341-360. https://doi.org/10.1080/14623940802207451

Loughran, J. (2002). Effective reflective practice: In search of meaning in learning about teaching. Journal of Teacher Education, 53(1), 33–43.

Maxwell, B., & Schwimmer, M. (2016). Professional ethics education for future teachers: A narrative review of the scholarly writings. Journal of Moral Education, 45(3), 354–371.

McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than for intelligence. American Psychologist, 28(1), 1–14.

Sanger, M. N., & Osguthorpe, R. D. (2011). Teacher education, preservice teacher beliefs, and the moral work of teaching. Teaching and Teacher Education, 27(3), 569-578. https://doi.org/10.1016/j.tate.2010.10.011

Schön, D. A. (1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. Basic Books.

Slade, M. L., Burnham, T. J., Catalana, S. M., & Waters, T. (2019). The impact of reflective practice on teacher candidates' learning. International Journal for the Scholarship of Teaching and Learning, 13(2), Article 15. https://doi.org/10.20429/ijsotl.2019.130215