บทพินิจหนังสือ: การศึกษาคณิตศาสตร์เชิงวิพากษ์
คำสำคัญ:
การศึกษาเชิงวิพากษ์, การศึกษาคณิตศาสตร์เชิงวิพากษ์, คณิตศาสตรศึกษาบทคัดย่อ
การศึกษาคณิตศาสตร์เชิงวิพากษ์ เปิดพื้นที่ให้เราได้มีมองมุมใหม่ต่อคณิตศาสตร์ โดยท้าทายความเชื่อและสมมติฐานเดิม ที่ว่าคณิตศาสตร์เป็นสิ่งที่เป็นกลาง ปราศจากอคติ และไม่เกี่ยวข้องกับอำนาจทางสังคม หนังสือเล่มนี้แสดงให้เห็นถึง บทบาทของคณิตศาสตร์ในการจัดระเบียบโลกและสังคม ทั้งในมิติของความเหลื่อมล้ำ ความยุติธรรมทางสังคม สิ่งแวดล้อม และประชาธิปไตย โดย Skovsmose นำเสนอแนวคิดเชิงวิพากษ์ผ่านภูมิทัศน์ของการการสืบค้น และการสนทนา เพื่อขยับตำแหน่งของการเรียนรู้จากการท่องจำ ไปสู่การสร้างความตระหนักรู้ทางจริยธรรม สังคม และความตระหนักรู้ของตนเอง ช่วยให้ผู้เรียนไม่ว่าจะมีพื้นฐาน หรือภูมิหลังทางสังคมแบบใด ก็สามารถใช้คณิตศาสตร์เป็นเครื่องมือในการอ่านและเขียนโลกความเป็นจริงอย่างมีวิจารณญาณ หนังสือเล่มนี้จึงถือเป็นคำเชิญชวน ให้ทุกภาคส่วนร่วมพิจารณาบทบาทของคณิตศาสตร์ ในฐานะการปฏิบัติที่มีนัยเชิงจริยธรรมและการเมือง พร้อมทั้งตั้งคำถามต่อเป้าหมายคณิตศาสตรศึกษาในประเทศไทย เพื่อให้สอดคล้องกับความท้าทายของโลกยุคปัจจุบันที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอนทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง
เอกสารอ้างอิง
ไมตรี อินทร์ประสิทธิ์. (2565). กระบวนการแก้ปัญหาในคณิตศาสตร์ระดับโรงเรียน (พิมพ์ครั้งที่ 2). ศูนย์วิจัยคณิตศาสตรศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
ออมสิน จตุพร. (2568). การศึกษาเชิงวิพากษ์: แนวคิดพื้นฐานและปฏิบัติการ. สถาบันวิจัยพหุศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
Aslan Tutak, F., Bondy, E., & Adams, T. L. (2011). Critical pedagogy for critical mathematics education. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 42(1), 65–74. https://doi.org/10.1080/0020739X.2010.510221
Baba, T. (2003). Consideration on relationship between mathematics education and society: From the perspectives of ethnomathematics and critical mathematics education. Journal of JASME: Research in Mathematics Education, 9, 15–23. [In Japanese]
Borba, M. C., & Orey, D. C. (Eds.). (2023). Ubiratan D’Ambrosio and mathematics education: Trajectory, legacy and future. Springer. [In Japanese]
Ernest, P. (1985). The philosophy of mathematics and mathematics education. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 16(5), 603–612.
Ernest, P. (2010). The scope and limits of critical mathematics education. In H. Alrø, O. Ravn, & P. Valero (Eds.), Critical mathematics education: Past, present and future (pp. 65–87). Brill.
Ernest, P. (2012). What is our first philosophy in mathematics education? For the Learning of Mathematics, 32(3), 8–14.
Ernest, P. (2024). A review of critical mathematics education by Ole Skovsmose. Journal for Theoretical & Marginal Mathematics Education, 3(1), Article 0302.
Hattori, Y. (2024). Theoretical and empirical study on fostering critical thinking in mathematics education (Doctoral dissertation, Hiroshima University). Hiroshima University. [In Japanese]
Iwasaki, H. (Ed.). (2020). Horizons of mathematics education research: A compass for mathematics education researchers. Minerva Shobo. [In Japanese]
Nakawa, N. (2019). Recent trends of critical mathematics education: Reviewing critical mathematics education theory, praxis, and reality. Journal of Science and Humanities, 48, 135–148. [In Japanese]
Skovsmose, O. (1994). Towards a philosophy of critical mathematics education. Springer.
Skovsmose, O. (2023). Critical mathematics education. Springer.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตบางเขน
วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์ (Kasetsart Educational Review)
