ผลของการจัดการเรียนรู้โดยใช้ประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวเนื่องกับวิทยาศาสตร์เป็นฐานร่วมกับกระบวนการตัดสินใจเชิงโครงสร้างต่อการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
คำสำคัญ:
การคิดอย่างมีวิจารณญาณ, การจัดการเรียนรู้โดยใช้ประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวเนื่องกับวิทยาศาสตร์เป็นฐาน, กระบวนการตัดสินใจเชิงโครงสร้างบทคัดย่อ
การจัดการเรียนรู้โดยใช้ประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวเนื่องกับวิทยาศาสตร์เป็นฐานช่วยส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียนได้แต่ยังพบข้อจำกัดในด้านการสืบค้นและนำข้อมูลไปใช้ในตัดสินใจ กระบวนการตัดสินใจเชิงโครงสร้างจึงถูกนำมาเสริมในกระบวนการเรียนรู้ งานวิจัยนี้จึงตรวจสอบผลของการบูรณาการสองแนวทาง มีความมุ่งหมายเพื่อ 1) เปรียบเทียบการคิดอย่างมีวิจารณญาณก่อนและหลังเรียน และ 2) ศึกษาพัฒนาการการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียน กลุ่มที่ศึกษา คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 20 คน ได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แผนการจัดการเรียนรู้ตามเนื้อหาเรื่องระบบนิเวศ ซึ่งแต่ละแผนมีเครื่องมือ ประกอบด้วย ใบกิจกรรม และแบบบันทึกหลังสอน และแบบวัดการคิดอย่างมีวิจารณญาณ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ความถี่ ร้อยละ และคะแนนพัฒนาการสัมพัทธ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) นักเรียนมีคะแนนเฉลี่ยการคิดอย่างมีวิจารณญาณหลังเรียนอยู่ในระดับดี ซึ่งสูงกว่าก่อนเรียนที่อยู่ในระดับปานกลาง 2) นักเรียนมีคะแนนเฉลี่ยหลังเรียนสูงที่สุดในองค์ประกอบ การนิรนัย รองลงมาคือ การระบุข้อตกลงเบื้องต้น การอุปนัย และการตัดสินความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูลและการสังเกต ตามลำดับ 3) นักเรียนส่วนใหญ่มีคะแนนพัฒนาการสัมพัทธ์ของการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับต้น และ 4) ระหว่างเรียนรู้นักเรียนแต่ละกลุ่มมีแนวโน้มระดับการคิดอย่างมีวิจารณญาณโดยภาพรวมที่ดีขึ้น โดยกระบวนการตัดสินใจเชิงโครงสร้างมีความซับซ้อนและนักเรียนมีการใช้ AI ในการสืบค้นทำให้ขาดการพิจารณาความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูล
เอกสารอ้างอิง
Buasonte, R. (2015). Qualitative research in education. Chulalongkorn University Press.
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage Publications.
Dauer, J. M., Sorensen, A. E., & Jimenez, P. C. (2022). Using a structured decision-making tool in the classroom to promote information literacy in the context of decision-making. Journal of College Science Teaching, 51(6), 75–82.
Eilks, I. (2010). Socio-scientific issues in chemistry education: Development of a theoretical framework and educational practice. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 6(1), 1–12.
Ennis, R. H., & Millman, J. (1985). Cornell critical thinking test, level X & level Z manual. Midwest Publications.
Ennis, R. H. (1993). Critical thinking assessment. Theory Into Practice, 32(3), 179–186.
Failing, L., Gregory, R., & Higgins, P. (2013). Science, uncertainty, and values in ecological restoration: A case study in structured decision-making and adaptive management. Restoration Ecology, 21(4), 422–430.
Facione, P. A. (1990). Critical thinking: A statement of expert consensus for purposes of educational assessment and instruction (The Delphi Report). American Philosophical Association.
Hongkerd, O., Pitiporntapin, S., & Chumnanpuen, P. (2018). Best practices for using socioscientific issues to develop scientific explanation in learning unit of endocrine system. Journal of Science, Technology, and Environmental Learning, 9(2), 211–226.
Jamjan, N., & Hatthasak, M. (2022). The effects of six thinking hats for developing critical thinking of Mathayomsuksa 2 students at Sanghirunwittaya School in Ladkrabang area, Bangkok. Journal of Education, Srinakharinwirot University, 23(1), 81–92.
Kanjanawasee, S. (2009). Classical test theory (6th ed.). Chulalongkorn University Press.
Lakhan, R., & Jansawang, N. (2021). The development of argumentative and critical thinking abilities of the 8th grade students using learning management plans on socio-scientific issue (SSI). Journal of Education Rajabhat Maha Sarakham University, 18(2), 117–126.
Lawthong, N. (2018). Construction of educational research instruments (2nd ed.). Chulalongkorn University Press.
Noosom, N., & Suttisima, V. (2019). The analysis of fake news and the level of media literacy of users in Bangkok. Journal of Communication Arts, 37(1), 37–45.
Pitiporntapin, S. (2015). 21st century learning themes. NIVA International Education Co., Ltd.
Sadler, T. D. (2011). Socio-scientific issues-based education: What we know about science education in the context of SSI. In T. D. Sadler (Ed.), Socio-scientific issues in the classroom: Teaching, learning and research (pp. 355–369). Springer.
Sahnguanthiraphong, M. (2023). The development of critical thinking using socio-scientific issues based-learning on creatures and environment toward 5th grade students (Master’s thesis). NU Digital Repository. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/handle/123456789/5732
Srisa-Ard, B. (2002). Preliminary research (7th ed.). Suweeriyasarn.
Solbes, J., Torres, N., & Traver, M. (2018). Use of socio-scientific issues in order to improve critical thinking competences. Asia-Pacific Forum on Science Learning and Teaching, 19(1), 1–23.
UNESCO. (2019). Assessment of transversal competencies: Current tools in the Asian region. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
Zeidler, D. L., & Nichols, B. H. (2009). Socioscientific issues: Theory and practice. Journal of Elementary Science Education, 21(2), 49–58.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตบางเขน
วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์ (Kasetsart Educational Review)
