ปัญหาการบังคับจำนองเมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาบังคับคดี

บทคัดย่อ

การบังคับจำนองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) เป็นการใช้สิทธิที่มีอยู่ของผู้รับจำนอง แต่การใช้สิทธิของผู้รับจำนองเมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาบังคับคดีไปแล้ว ไม่สามารถทำได้ แม้ความเป็นทรัพยสิทธิยังคงมีอยู่ ตามแนวคำพิพากษาฎีกา (ประชุมใหญ่) ทำให้เกิดประเด็นปัญหาทางกฎหมายถึงการรองรับความเป็นทรัพยสิทธิจำนองตามป.พ.พ. ว่าการจำนองเป็นทรัพยสิทธิหรือไม่ และปัญหาว่าการบังคับจำนองตามป.พ.พ. เมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งไปแล้ว จะสามารถบังคับจำนองได้หรือไม่ บทความนี้จะศึกษาถึงหลักการและแนวคิดว่าด้วยความเป็นทรัพยสิทธิกับการจำนอง อายุความ และระยะเวลาในการบังคับคดีเอากับทรัพย์สินที่ติดจำนอง โดยศึกษาเปรียบเทียบสถานะสิทธิจำนอง และการบังคับจำนองของประเทศสาธารณรัฐฝรั่งเศส และประเทศสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี

จากการศึกษาพบว่า บทบัญญัติใน ป.พ.พ. ที่เกี่ยวกับการจำนองยังไม่มีความชัดเจนทั้งในเรื่องการรองรับความเป็นทรัพยสิทธิเหนือทรัพย์สินที่ได้จดทะเบียนจำนอง และการบังคับจำนองเมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง กล่าวคือ การจำนองตามป.พ.พ. แม้จะมีลักษณะมีผลผูกพันต่อบุคคลทั่วไป (erga omnes) แต่ยังไม่อาจถือได้ว่าเป็นทรัพยสิทธิที่จะต้องถูกกำหนดไว้อย่างชัดเจนในกฎหมาย (numerus clausus) และการบังคับจำนองเมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาบังคับคดี ไม่สามารถทำได้แม้ทรัพยสิทธิจำนองยังคงมีอยู่ ในขณะที่กฎหมายของประเทศสาธารณรัฐฝรั่งเศส และประเทศสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี มีการรองรับความเป็นทรัพยสิทธิไว้ในบทบัญญัติของกฎหมายหรือรองรับไว้ในกฎหมายเกี่ยวกับทรัพย์สิน และระบุเหตุที่จะทำให้จำนองระงับสิ้นไปไว้อย่างชัดเจนและสอดคล้องกัน