การพัฒนาศักยภาพด้านอาชีพสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มแรงงานนอกระบบ จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพบริบทและความต้องการพัฒนาด้านการประกอบอาชีพของผู้สูงอายุในจังหวัดชัยภูมิ (2) นำเสนอแนวทางการพัฒนาศักยภาพด้านอาชีพสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มแรงงาน นอกระบบ จังหวัดชัยภูมิ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน ข้อมูลสำหรับการศึกษานี้รวบรวมโดยใช้แบบสอบถาม ผู้สูงอายุ จำนวน 400 ชุด และแบบสัมภาษณ์ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน  จำนวน 50 คน ประกอบด้วย เครือข่ายชมรมผู้สูงอายุซึ่งเป็นผู้นำกลุ่ม ตัวแทนผู้สูงอายุในแต่ละตำบล
ผลการวิจัยเชิงปริมาณตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 พบว่า ผู้สูงอายุแรงงานนอกระบบส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 70.90 มีช่วงอายุระหว่าง 61–69 ปี มีระดับการศึกษาต่ำกว่ามัธยมปลายเป็นส่วนใหญ่ และมีรายได้เฉลี่ยต่อเดือนน้อยกว่า 5,000 บาท มากกว่าร้อยละ 60 โดยรายได้หลักมาจากการประกอบอาชีพ ของตนเอง และเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ นอกจากนี้ ผู้สูงอายุมีความสนใจต้องการเพิ่มรายได้ ต้องการพัฒนาอาชีพที่ทำอยู่ และนิยมการฝึกอบรมในรูปแบบที่เรียนรู้ได้จริง เช่น การเข้าร่วมกลุ่มอาชีพ และการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ ด้านปัญหาหรืออุปสรรคในการประกอบอาชีพ พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีปัญหาด้านสุขภาพร่างกาย คิดเป็นร้อยละ 57.60 ปัญหาขาดเงินทุนในการประกอบอาชีพ ร้อยละ 55.70 ปัญหาขาดความรู้ในการใช้เทคโนโลยี คิดเป็นร้อยละ 50.60 ซึ่งต้องได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ผลการวิจัยเชิงคุณภาพตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 2 พบว่า แนวทางการพัฒนาศักยภาพด้านอาชีพ ที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุแรงงานนอกระบบในจังหวัดชัยภูมิ โดยใช้แนวทางแบบองค์รวมที่เน้นการฝึกปฏิบัติจริง การสร้างเครือข่ายอาชีพ และการสนับสนุนจากภาครัฐและเอกชน นอกจากนี้ยังเสนอให้ส่งเสริมทักษะที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด เช่น เกษตรอินทรีย์ การแปรรูปอาหาร การค้าขายออนไลน์ และงานหัตถกรรมพื้นบ้าน รวมถึงการส่งเสริมการรวมกลุ่มและจัดตั้งวิสาหกิจชุมชน เพื่อเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงตลาดและทรัพยากร อีกทั้งผู้สูงอายุสามารถดำรงชีวิตอย่างมีคุณค่า มีรายได้ และพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน