แนวทางการเก็บรวบรวมพยานหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ในระบบคลาวด์เพื่อการพิสูจน์ ทางนิติวิทยาศาสตร์

ภานุภัท  กิตติพันธ์; ศิริรัตน์  ชูสกุลเกรียง

ผู้แต่ง

ภานุภัท กิตติพันธ์ หลักสูตรนิติวิทยาศาสตร์และงานยุติธรรม
ศิริรัตน์ ชูสกุลเกรียง ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร

คำสำคัญ:

พยานหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์, สภาพแวดล้อมคลาวด์คอมพิวติ้ง, ดิจิทัลฟอเรนสิก, ห่วงโซ่การครอบครองพยานหลักฐาน, กระบวนการยุติธรรม

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางที่มีประสิทธิภาพในการเก็บพยานหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ในระบบคลาวด์คอมพิวติ้งให้สอดคล้องกับมาตรฐานทางกฎหมาย และวิเคราะห์ความท้าทาย ในการปฏิบัติงานการวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การวิเคราะห์เอกสารร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 10 ราย ได้แก่ เจ้าหน้าที่ตำรวจ ผู้เชี่ยวชาญด้านดิจิทัลฟอเรนสิก พนักงานอัยการ และผู้พิพากษา และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า การยอมรับพยานหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ในกระบวนการยุติธรรมขึ้นอยู่กับความน่าเชื่อถือของกระบวนการและความสมบูรณ์ของข้อมูล โดยต้องคำนึงถึงความชอบด้วยกฎหมาย การรักษาห่วงโซ่การครอบครองพยานหลักฐาน และความสามารถ ในการตรวจสอบย้อนกลับในทุกขั้นตอน แนวปฏิบัติที่สำคัญ ได้แก่ การเก็บข้อมูลโดยไม่กระทบต่อข้อมูลต้นฉบับ การทำสำเนาข้อมูลเชิงนิติวิทยาศาสตร์ และการบันทึกขั้นตอนอย่างเป็นระบบ ซึ่งช่วยเพิ่มความโปร่งใสและลดข้อโต้แย้งในชั้นศาล อย่างไรก็ตาม ยังพบความท้าทาย ได้แก่ ความซับซ้อนของเทคโนโลยี ปัญหาด้านเขตอำนาจศาลข้ามพรมแดน และข้อจำกัดด้านความเชี่ยวชาญของบุคลากร ดังนั้น ควรพัฒนา แนวทางการเก็บและจัดการพยานหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ในสภาพแวดล้อมคลาวด์คอมพิวติ้งแบบบูรณาการ ทั้งด้านกฎหมาย เทคโนโลยี และทรัพยากรมนุษย์ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการยุติธรรมในยุคดิจิทัล

เอกสารอ้างอิง

ไทยรัฐออนไลน์. (2567). รู้ทันกลลวงมิจฉาชีพ 2567 ใช้ AI ก่ออาชญากรรมออนไลน์ เช็กก่อนตกเป็นเหยื่อ.

https://www.thairath.co.th/news/society/2749252#google_vignette

พิชศาล พันธุ์วัฒนา. (2562). ความน่าเชื่อถือในการนำเอกสารอิเล็กทรอนิกส์มาใช้เป็นพยานหลักฐาน.

วารสารวิชาการอาชญาวิทยาและนิติวิทยาศาสตร์, 5(1), 142–161.

วรินทรา ศรีวิชัย. (2563). การตรวจพิสูจน์พยานหลักฐานดิจิทัลกับคดีเกี่ยวกับความมั่นคง. CMU Journal of Law and Social Sciences, 13(1), 78–101.

สำนักงานกิจการยุติธรรม. (2565). รายงานสถานการณ์อาชญากรรมทางเทคโนโลยีในประเทศไทย. https://www.oja.go.th/justicedata/

Carrier, B., & Spafford, E. H. (2004). An event-based digital forensic investigation framework.

Digital Investigation, 1(2), 133–147.

Casey, E. (2011). Digital evidence and computer crime: Forensic science, computers, and the Internet (3rd ed.). Academic Press.

Casey, E., Ferraro, M., and Nguyen, L. (2009). Investigation delayed is justice denied:

Proposals for expediting forensic examinations of digital evidence. Journal of Forensic Sciences, 54(6), 1353–1364. https://doi.org/10.1111/j.1556-4029.2009.01150.x

Horsman, G. (2021). Contemporaneous notes for digital forensic examinations. Forensic

Science International: Digital Investigation, 37, Article 301173. https://doi.org/10.1016/j.fsidi.2021.301173

Kerr, O. S. (2005). Digital evidence and the new criminal procedure. Columbia Law Review, 105(1), 279–318.

Kohn, M. D., Eloff, M. M., and Eloff, J. H. P. (2013). Integrated digital forensic process model. Computers & Security, 38, 103–115. https://doi.org/10.1016/j.cose.2013.05.001

Martini, B., and Choo, K.-K. R. (2012). An integrated conceptual digital forensic framework for cloud computing. Digital Investigation, 9(2), 71–80.

Moussa, A. F. (2021). Electronic evidence and its authenticity in forensic evidence. Egyptian Journal of Forensic Sciences, 11, Article 20. https://doi.org/10.1186/s41935-021-00234-6

Quick, D., and Choo, K.-K. R. (2014). Impacts of increasing volume of digital forensic data: A survey and future research challenges. Digital Investigation, 11(4), 273–294. https://doi.org/10.1016/j.diin.2014.09.002

Ruan, K., Carthy, J., Kechadi, T., and Crosbie, M. (2011). Cloud forensics: An overview. In Advances in digital forensics VII (pp. 35–46). Springer.