การคุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษาในคดีปกครอง: ศึกษาหลักความได้เปรียบเสียเปรียบ ในการกำหนดมาตรฐานการพิจารณาคำขอทุเลาการบังคับตามคำสั่งทางปกครอง
คำสำคัญ:
การคุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษา, การทุเลาการบังคับตามคำสั่งทางปกครอง, หลักความได้เปรียบเสียเปรียบ, หลักความได้สัดส่วน, ศาลปกครองบทคัดย่อ
การคุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษาในคดีปกครองเป็นกลไกสำคัญในการรับรองประสิทธิผลของการคุ้มครองสิทธิของประชาชนภายใต้หลักนิติธรรม เนื่องจากการฟ้องคดีต่อศาลปกครองโดยหลักไม่มีผลระงับการบังคับตามคำสั่งทางปกครอง ผู้ได้รับผลกระทบจึงอาจได้รับความเสียหายอย่างร้ายแรงก่อนศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด ทั้งนี้ มาตรฐานการพิจารณาคำขอทุเลาการบังคับตามคำสั่งทางปกครองของประเทศไทยยังมีข้อถกเถียงเกี่ยวกับการสร้างดุลยภาพระหว่างการคุ้มครองสิทธิของเอกชนกับการคุ้มครองประโยชน์สาธารณะ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักความได้เปรียบเสียเปรียบ (Balance of Convenience) ในฐานะกรอบการวิเคราะห์ทางกฎหมายสำหรับการพิจารณามาตรการคุ้มครองชั่วคราวในระบบกฎหมายปกครองสมัยใหม่ และวิเคราะห์ความเหมาะสมของการนำหลักดังกล่าวมาประยุกต์ใช้เป็นมาตรฐานการพิจารณาคำขอทุเลาการบังคับตามคำสั่งทางปกครองของประเทศไทย โดยศึกษาบทบัญญัติกฎหมาย คำสั่งศาลปกครองสูงสุด เอกสารวิชาการ และกฎหมายเปรียบเทียบของประเทศไทย สาธารณรัฐฝรั่งเศส และสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ผลการศึกษาพบว่า มาตรฐานของประเทศไทยตามมาตรา 66 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 ประกอบระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2544 มีลักษณะเน้น การพิจารณาเงื่อนไขทางกฎหมายอย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะความเสียหายที่ยากแก่การเยียวยาในภายหลัง และผลกระทบต่อการบริหารราชการแผ่นดินหรือการบริการสาธารณะ ในขณะที่ระบบกฎหมายของสาธารณรัฐฝรั่งเศส และสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนีให้ความสำคัญกับการชั่งน้ำหนักผลประโยชน์ที่แข่งขันกัน ผ่านการชั่งน้ำหนักผลประโยชน์และการประเมินโอกาสแห่งความสำเร็จของคดี ผู้เขียนเสนอว่า ศาลปกครองประเทศไทยควรพัฒนามาตรฐานการพิจารณาคำขอทุเลาการบังคับโดยนำหลักความได้เปรียบเสียเปรียบ มาปรับใช้ร่วมกับหลักความได้สัดส่วนและหลักการคุ้มครองโดยศาลอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล เพื่อยกระดับมาตรฐานการคุ้มครองชั่วคราวให้เกิดดุลยภาพระหว่างประโยชน์สาธารณะกับการคุ้มครองสิทธิของประชาชน อันสอดคล้องกับหลักนิติธรรม
เอกสารอ้างอิง
กฤษฎา เจริญพานิช. (2560). คำอธิบายหลักการคุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษาในคดีปกครอง. นิติธรรม.
ชาญชัย แสวงศักดิ์. (2567). คำอธิบายกฎหมายปกครอง (พิมพ์ครั้งที่ 34). วิญญูชน.
นันทวัฒน์ บรมานันท์. (2564). กฎหมายปกครอง (พิมพ์ครั้งที่ 8). วิญญูชน.
บรรเจิด สิงคะเนติ. (2563). หลักกฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมฝ่ายปกครอง (พิมพ์ครั้งที่ 8). วิญญูชน.
บวรศักดิ์ อุวรรณโณ. (2545). กฎหมายมหาชน เล่ม 1: วิวัฒนาการทางปรัชญาและลักษณะของกฎหมายมหาชนยุคต่าง ๆ (พิมพ์ครั้งที่ 5). วิญญูชน.
ภัทรศักดิ์ วรรณแสง. (2561). วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาและการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง. กรุงสยามพับลิชชิ่ง.
วรเจตน์ ภาคีรัตน์. (2553). วิธีพิจารณาคดีปกครอง (พิมพ์ครั้งที่ 2). นิติราษฎร์.
ศาลปกครองสูงสุด. (2545). คำสั่งศาลปกครองสูงสุดที่ ภ. 17/2545. สำนักงานศาลปกครอง.
สมยศ เชื้อไทย. (2562). หลักกฎหมายมหาชนเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 12). วิญญูชน.
สำนักงานศาลปกครอง. (2565). รวมคำสั่งศาลปกครองสูงสุดที่น่าสนใจเกี่ยวกับวิธีการชั่วคราวก่อนการพิพากษา (พ.ศ. 2544-2564). สำนักส่งเสริมงานคดีปกครอง.
สุรพล นิติไกรพจน์. (2565). กฎหมายปกครอง: สถานะ อำนาจ และการควบคุมการใช้อำนาจของฝ่ายปกครอง (พิมพ์ครั้งที่ 6). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
Cane, P. (2004). Balancing public and private interests in administrative litigation. Law Quarterly Review, 120(4), 602-628.
Chapus, R. (2008). Droit du contentieux administratif (13th éd.). Montchrestien.
Code de justice administrative, art. L. 521-1. (2000). Légifrance https://www.legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006070933/LEGISCTA000006150399/
Craig, P. (2018). EU administrative law (3rd ed.). Oxford University Press.
Delvolvé, P. (2023). Droit administratif (8th éd.). Dalloz.
Guyomar, M. and Seiller, B. (2021). Contentieux administratif (6th éd.). Dalloz.
Kopp, F. O. and Schenke, W. R. (2022). Verwaltungsgerichtsordnung: Kommentar (28. Aufl.). C.H. Beck.
Maurer, H. and Waldhoff, C. (2020). Allgemeines Verwaltungsrecht (20., überarbeitete und ergänzte Aufl.). C.H. Beck.
Prechal, S. (2006). The principle of effective judicial protection: Reckoning and outlook. Review of European Administrative Law, 1(1), 35-51.
Rennert, K. (2019). § 80. In E. Eyermann (Ed.), Verwaltungsgerichtsordnung: VwGO (15. Aufl., pp. 680-740). C.H. Beck.
Schoch, F. and Schneider, J.-P. (Eds.). (2020). Verwaltungsgerichtsordnung (39. EL). C.H. Beck.
Schwarze, J. (2006). European administrative law (1st ed.). Sweet & Maxwell.
Verwaltungsgerichtsordnung (VwGO). (1960). Bundesministerium der Justiz. https://www.gesetze-im-internet.de/vwgo/
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
