การประยุกต์ใช้หลักธรรมที่ปรากฏในธนัญชานิสูตรสำหรับการพัฒนาคุณภาพชีวิต

บทคัดย่อ

         บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ ได้แก่ (๑) ศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับการพัฒนาคุณภาพชีวิต (๒) ศึกษาหลักธรรมที่ปรากฏในธนัญชานิสูตร และ (๓) ประยุกต์ใช้หลักธรรมดังกล่าวเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของฆราวาส โดยเป็นการวิจัยเชิงเอกสาร ศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎกภาษาไทย อรรถกถาฉบับแปล ตำรา งานวิจัย และบทความทางวิชาการ แล้วนำมาวิเคราะห์และสังเคราะห์เป็นองค์ความรู้เพื่อนำเสนอแนวทางในการพัฒนาชีวิตตามแนวพุทธ

         ผลการวิจัยพบว่า ๑) แนวคิดเรื่องคุณภาพชีวิตทั้งในระดับสากลและระดับชาติ มุ่งเน้นความสมดุลและความสมบูรณ์ทั้งกาย จิตใจ สังคม สิ่งแวดล้อม และจิตวิญญาณ โดยมีความพึงพอใจในชีวิตเป็นแกนกลาง สอดคล้องกับแนวคิดทางทฤษฎีที่ชี้ว่าคุณภาพชีวิตต้องอาศัยทั้งปัจจัยภายนอกและแรงจูงใจภายใน ขณะที่พระพุทธศาสนาเน้นการพัฒนาจิตเพื่อคลายกิเลสและดำรงชีวิตอย่างไม่ประมาท ๒) ธนัญชานิสูตรเป็นพระสูตรที่ได้สะท้อนปัญหาชีวิตของฆราวาสผู้มีภาระมาก ซึ่งอาจใช้เหตุผลทางโลกเป็นข้ออ้างในการความผิดได้ ทำให้พระสารีบุตรได้แสดงธรรมเพื่อชี้ให้เห็นผลกรรม ความไม่ประมาท และการดำรงชีวิตด้วยสุจริตโดยไม่เบียดเบียน หลักธรรมสำคัญที่ปรากฏ ได้แก่ ศีล สุจริต พรหมวิหาร สัมมัปปธาน กรรม ตัณหา และอัปปมาทธรรม ๓) การประยุกต์ใช้หลักธรรมจากธนัญชานิสูตรสามารถพัฒนาเป็นแนวทางเชิงปฏิบัติสำหรับฆราวาส โดยใช้กระบวนการเรียนรู้ ประเมินตน ปฏิบัติ และติดตามผล จนสังเคราะห์เป็น “โมเดล 7 Life” ได้แก่ ชีวิตที่มีวินัย ซื่อสัตย์ พัฒนาไม่หยุด รู้เท่าทัน อยู่ร่วมอย่างเข้าใจ เข้าใจแรงขับภายใน และรับผิดชอบต่อผลการกระทำ อันนำไปสู่คุณภาพชีวิตที่สมดุลและยั่งยืนในโลกแห่งความจริง