อริยสัจ ๔ : อัตลักษณ์แห่งคำสอนของพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

          กาลก่อนที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะอุบัติขึ้น ศาสนาและลัทธิมีจำนวนมากนับไม่ถ้วน เมื่อสรุปคำสอนและแนวทางการปฏิบัติแล้วมี ๒ สาย คือ (๑) กามสุขขัลลิกานุโยค หลักธรรมและข้อปฏิบัติที่ปรนเปรอด้วยโลกิยสุข และพิธีกรรมต่าง ๆ (๒) อัตตกิลมัตถานุโยค แนวทางการปฏิบัติตนให้ได้รับความทุกข์ยากจึงจะพ้นทุกข์ได้ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงอุบัติขึ้นในโลกเพื่อดับทุกข์แก่สรรพสัตว์ ทรงปฏิเสธแนวทางทั้ง ๒ สายนั้น โดยกระบวนการสอนเพื่อความพ้นทุกข์ซึ่งมีอยู่ ๒ วิธี คือ (๑) อนุปุพพีกถาหรืออนุโลมสัจจกถา พุทธองค์สอนเรียงลำดับจากง่ายไปหายาก คือ ทาน ศีล สัคคะ กามาทีนวะ เนกขัมมะ เช่น สอนยสกุลบุตร แต่ไม่ใช่เป้าหมายสุดสุดแห่งการสอนของพระพุทธเจ้า (๒) สัจจกถา หรือสามุกกังสิกเทสนากถา มุ่งสอนแก่ผู้มีปัญญาบารมีให้เข้าถึงอริยสัจ ๔ โดยตรง ได้แก่ (๑) ทุกขอริยสัจ ความจริงที่พระอริยะเจ้ารู้ว่าการยึดมั่นในขันธ์ ๕ เป็นทุกข์  (๒) สมุทยอริยสัจ ความจริงที่พระอริยะเจ้ารู้ว่ากามตัณหา ภวตัณหา วิภวตัณหาเป็นเหตุแห่งทุกข์ (๓) ทุกขนิโรธอริยสัจ ความจริงที่พระอริยบุคคลเข้าไปรู้ว่าการดับทุกข์มีจริง (๔) ทุกขนิโรธมรรคอริยสัจ ความจริงที่พระอริยบุคคลรู้ว่าทางดับทุกข์มีอยู่จริง เช่น สอนปัญจวัคคีย์ให้เข้าถึงความเป็นอิสรภาพภายในจิตใจคือดับสนิทกิเลสในใจที่เรียกว่านิพพาน สัจจกถานี้ไม่มีศาสนาอื่นสอนเรื่องนี้ ดังนั้น อริยสัจ ๔ จึงเป็นอัตลักษณ์แห่งคำสอนของพระพุทธศาสนา