ประเทศไทยเป็นรัฐศาสนาหรือไม่?
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (๑) พิจารณาว่าประเทศไทยเป็นรัฐศาสนาหรือไม่ (๒) ประเมินความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างพระพุทธศาสนากับราชอาณาจักรไทย และ (๓) พิจารณาว่าพระพุทธศาสนาได้รับประโยชน์จากอาณาจักรจริงหรือไม่ ใช้วิธีวิจัยเอกสารและวิเคราะห์ข้อมูล รวบรวมและวิเคราะห์รัฐธรรมนูญ ข้อกฎหมาย ตลอดจนข้อเขียนทางวิชาการ งานวิจัย หนังสือ และบทความที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่าแม้ประเทศไทยจะจัดอยู่ในกลุ่มรัฐฆราวาสไม่ได้ แต่ก็จัดว่าเป็นรัฐศาสนาไม่ได้เช่นกัน ในราชอาณาจักรไทย อำนาจรัฐไม่ได้มาจากพระพุทธศาสนา ตรงกันข้ามกลับใช้พุทธศาสนาแบบไทยเพื่อสร้างความชอบธรรมให้กับรัฏฐาธิปัตย์ รัฏฐาธิปัตย์และรัฐบาลใช้อำนาจควบคุมและครอบงำทุกศาสนาในรัฐได้เต็มที่ ประเทศไทยจึงไม่ใช่รัฐศาสนา เพราะความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับศาสนายังมีความคลุมเครือ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กันต์ แสงทอง และ ภัสสรา บุญญฤทธิ์. “รัฐกับศาสนา : ความไม่ชัดเจนของรัฐไทยในความเป็นรัฐโลกาวิสัยหรือรัฐศาสนา”. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย. ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๑ (มกราคม-มิถุนายน ๒๕๖๑) : ๘๑-๙๒.
พระธรรมปิฏก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). รัฐกับพระพุทธศาสนา ถึงเวลาชำระล้างหรือยัง. กรุงเทพมหานคร: สหธรรมิก, ๒๕๓๗.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). จารึกอโศก (ธรรมจักรบนเศียรสีสิงห์) รัฐศาสตร์แห่งธรรมาธิปไตย. สมุทรปราการ: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์, ๒๕๕๒.
พระไพศาล วิสาโล. พุทธศาสนาในอนาคต แนวโน้มและทางออกจากวิกฤต. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิโกมลคีมทอง, ๒๕๕๒.
พระเมธีธรรมาภรณ์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). การปกครองคณะสงฆ์ไทย. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม, ๒๕๓๙.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐. ใน ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๑๓๔ ตอนที่ ๔๐ ก (๖ เมษายน ๒๕๖๐)
วิจักขณ์ พานิช. ธรรมนัว : พุทธธรรมท่ามกลางความขัดแย้งทางสังคมและการเมือง. กรุงเทพมหานคร: ปลากระโดด, ๒๕๕๖.
ศุภณัฐ บัวกลาง. “ความเป็นกลางของรัฐกับเสรีภาพในทางศาสนาและความเชื่อ”. วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต. สาขากฎหมายมหาชน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๕๙.
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ. ตำนานพระพุทธเจดีย์. กรุงเทพมหานคร: พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานฌาปนกิจศพ นางสัมฤทธิ์ สุขประยูร, ๒๕๑๐.
สุรพศ ทวีศักดิ์. จากพุทธศาสนาแห่งรัฐสู่พุทธศาสนาที่เป็นอิสระจากรัฐ. กรุงเทพมหานคร: สยามปริทัศน์, ๒๕๖๐.
สุรพศ ทวีศักดิ์. เปรียบเทียบการปฏิรูปศาสนาคริสต์-พุทธ และสังคมโลกวิสัย. กรุงเทพมหานคร: สยามปริทัศน์, ๒๕๖๔.
สุรพศ ทวีศักดิ์. รัฐกับศาสนา : ศีลธรรม อำนาจและอิสรภาพ. กรุงเทพมหานคร: สยามปริทัศน์, ๒๕๖๑.
สุรพศ ทวีศักดิ์. อำลาพุทธราชาชาตินิยม: วิเคราะห์แนวคิดชาตินิยมแบบพุทธของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). กรุงเทพมหานคร: อิลลูมิเนชันส์ เอดิชันส์, ๒๕๖๔.
เฮเลน เจมส์. รัฐฆราวาสและความรุนแรงในรัฐพุทธ : กรณีของไทยและเมียนมา. แปลโดย ลลิตา หาญวงศ์. กรุงเทพมหานคร: อิลลูมิเนชันส์ เอดิชันส์, ๒๕๖๒.
Cliteur, Paul and Ellian, Afshin. "The Five Models for State and Religion: Atheism, Theocracy, State Church, Multiculturalism, and Secularism". ICL Journal. Vol.14 No.1 (June 2020): 103-132.
Copson, Andrew. Secularism. Oxford: Oxford University Press, 2017.
Goldstein, Warren S. “On the religious state, the secular state, and the religion-neutral state”. Critical Research on Religion. Vol.10 Issue 1 (April 2022): 3-6.
Larsson, Thomas. “Secularisation, secularism, and the Thai state”. in Pavin Chachavalpongpun, (Editor). Routledge Handbook of Contemporary Thailand. New York: Routledge, 2019.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. “ศาสนากับการเมืองโดยเปรียบเทียบ”. มติชนสุดสัปดาห์. ๒๒-๒๘ ตุลาคม ๒๕๖๔. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: www.matichonweekly.com/column/article_476896 [๑๒ กรกฎาคม ๒๕๖๕].
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. “มส. สั่งห้ามโรงเรียนตัดคำว่าวัด ออกจากชื่อโรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่ธรณีสงฆ์”. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: www.mcu.ac.th/news/detail/7005 [๑๒ กรกฎาคม ๒๕๖๕].
สุรพศ ทวีศักดิ์. “รัฐศาสนากำลังจะมา?”. ประชาไท. ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๖๕. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://prachatai.com/journal/2022/05/98598 [๑๒ กรกฎาคม ๒๕๖๕].
Catholic Culture. “Catholic Dictionary”. [Online]. Available: shorturl.at/fruWX [19 July 2022].
Munro, André. "state monopoly on violence". Encyclopedia Britannica. [Online]. Available: https://www.britannica.com/topic/state-monopoly-on-violence [19 July 2022].
Pew Research Center. “Many Countries Favor Specific Religions, Officially or Unofficially”. [Online]. Available: shorturl.at/atzR5 [19 July 2022].
The Embassy of The Kingdom of Saudi Arabia. “Legal and Judicial Structure”. [Online]. Available: shorturl.at/jnyZ8 [19 July 2022].
The White House. “The Constitution”. [Online]. Available: https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/our-government/the-constitution [19 July 2022].
Vatican. “Code of Canon Law”. [Online]. Available: shorturl.at/qvwA2 [19 July 2022].
