ทัศนะด้านศาสนาของกวีในภควทัชชุกะและมัตตวิลาส : การศึกษาเปรียบเทียบ

บทคัดย่อ

         การวิจัยครั้งนี้มุ่งศึกษาทัศนะด้านศาสนาของกวีในละครประหัสนะสันสกฤตสองเรื่อง คือ ภควทัชชุกะ และ มัตตวิลาส โดยเน้นการวิเคราะห์แนวคิด คำสอน วัตรปฏิบัติทางศาสนา และลักษณะการล้อเลียนเสียดสีศาสนาในตัวบท พร้อมทั้งนำประเด็นเรื่องผู้แต่งมาพิจารณาประกอบในการตีความเชิงเปรียบเทียบ การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ โดยศึกษาตัวบทภาษาสันสกฤตและบทแปลควบคู่กับคัมภีร์และวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับสำนักปรัชญาสางขยะ–โยคะ พุทธศาสนา และไศวนิกายในอินเดียช่วงคริสต์ศตวรรษที่ ๕-๗
         ผลการศึกษาพบว่า ภควทัชชุกะ นำเสนอภาพนักบวชผู้ยึดมั่นในคำสอนเชิงปรัชญา โดยเฉพาะแนวคิดสำนักโยคะ พร้อมทั้งใช้ตัวละครวิทูษกะเป็นเครื่องมือเปรียบเทียบระหว่าง “นักบวชผู้เข้าถึงแก่นแท้ของศาสนา” กับ “ผู้สักแต่ว่าออกบวช” โดยแทบไม่เสียดสีหลักคำสอนของศาสนาอื่นอย่างรุนแรง ตรงกันข้าม มัตตวิลาสกลับเน้นการเสียดสี ประณาม และเย้ยหยันศาสนา ศาสดา และนักบวชจากหลายนิกาย ทั้งพวกกาปาลิกะ ปาศุปตะ และพุทธศาสนา โดยเน้นภาพนักบวชทุศีลและวิถีปฏิบัติที่ผิดเพี้ยนให้เป็นต้นเหตุของอารมณ์ขัน จากความแตกต่างด้านทัศนะศาสนา กลวิธีการล้อเลียน และระดับ