พุทธนวัตกรรมด้านการสื่อสารเพื่อส่งเสริมการรู้เท่าทันข้อมูลออนไลน์ของผู้สูงวัย

บทคัดย่อ

         การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเทคโนโลยีดิจิทัลทำให้ผู้สูงวัยกลายเป็นกลุ่มผู้ใช้สื่อออนไลน์ที่สำคัญ แต่ผู้สูงวัยมักเผชิญข้อจำกัดด้านทักษะดิจิทัล ความคุ้นเคยกับสื่อแบบดั้งเดิม และประสบการณ์ชีวิตเดิม ส่งผลให้เสี่ยงต่อการรับข้อมูลบิดเบือน ข่าวปลอม และการหลอกลวง โดยเฉพาะในประเด็นด้านสุขภาพ การส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อ (Media Literacy) จึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อสร้างการคิดวิเคราะห์ ตัดสินใจอย่างมีสติ และใช้สื่อออนไลน์อย่างปลอดภัย บทความนี้เสนอแนวทาง พุทธนวัตกรรมด้านการสื่อสาร โดยผสมผสานหลักการสื่อสาร กาลามสูตร และโยนิโสมนสิการ เพื่อส่งเสริมการรู้เท่าทันข้อมูลออนไลน์ของผู้สูงวัย หลักการสื่อสารช่วยสร้างช่องทางและกระบวนการสื่อสารที่เหมาะสมกับผู้สูงวัย กาลามสูตรสนับสนุนการตรวจสอบข้อเท็จจริง แยกแยะข้อมูลที่ถูกต้องจากข้อมูลบิดเบือน และโยนิโสมนสิการเน้นการคิดเป็นเหตุเป็นผล ใช้ข้อมูลอย่างมีสติ และประเมินผลลัพธ์ก่อนตัดสินใจ ทั้งนี้ งานวิชาการชี้ให้เห็นว่าผู้สูงวัยนิยมใช้สื่อสังคมออนไลน์ เช่น Facebook, Line และ YouTube เพื่อสื่อสารและค้นหาข้อมูล แต่ยังขาดทักษะในการตรวจสอบความน่าเชื่อถือ ทำให้เสี่ยงต่อความเข้าใจผิดและถูกหลอกลวง พุทธนวัตกรรมด้านการสื่อสารช่วยสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้เชิงพุทธที่เอื้อต่อการแลกเปลี่ยนข้อมูลอย่างมีวิจารณญาณ ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ การตัดสินใจอย่างมีสติ และการใช้สื่อออนไลน์อย่างปลอดภัย

         ดังนั้น การประยุกต์แนวคิดพุทธเข้ากับนวัตกรรมด้านการสื่อสารเป็นแนวทางที่เหมาะสมต่อการพัฒนาทักษะดิจิทัลของผู้สูงวัยในยุคดิจิทัล ช่วยให้ผู้สูงวัยสามารถใช้สื่อออนไลน์อย่างสร้างสรรค์ มีคุณธรรม และส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต