เครือข่ายการเรียนรู้พระปริยัติธรรมสำหรับพระสงฆ์ในสังคมสงฆ์ไทยปัจจุบัน ตามแนวคิดของไอวาน อิลลิช: ข้อเสนอเชิงนโยบาย

Main Article Content

พระมหาวรัญธรณ์ ญาณกิตฺติ
แม่ชีกฤษณา รักษาโฉม
อรชร ไกรจักร์
จรัสลักษณ์ ทองโอฬาร

บทคัดย่อ

         บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอข้อเสนอเชิงนโยบายว่าด้วยเครือข่ายการเรียนรู้    พระปริยัติธรรมสำหรับพระสงฆ์ในสังคมไทยปัจจุบันตามแนวคิดของไอวาน อิลลิช ดำเนินการศึกษาค้นคว้าเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมในสังคมสงฆ์ไทยปัจจุบัน เครือข่ายการเรียนรู้ตามแนวคิดของไอวาน อิลลิช แล้วจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายว่าด้วยเครือข่ายการเรียนรู้พระปริยัติธรรมสำหรับพระสงฆ์ในสังคมไทยปัจจุบันตามแนวคิดของไอวาน อิลลิช


         ผลการศึกษาพบว่า ข้อเสนอเชิงนโยบายว่าด้วยเครือข่ายการเรียนรู้พระปริยัติธรรมสำหรับพระสงฆ์ในสังคมไทยปัจจุบันตามแนวคิดของไอวาน อิลลิช มีแนวทางดำเนินการ ๔ ด้าน ได้แก่ (๑) การให้บริการทรัพยากรการเรียนรู้พระปริยัติธรรม โดยดำเนินการพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อเป็นฐานข้อมูลทรัพยากรการเรียนรู้ และสร้างภาคีเครือข่ายร่วมกับสถาบันการศึกษา เพื่อให้พระสงฆ์สามารถเข้าถึงองค์ความรู้ทางพระพุทธศาสนาได้อย่างสะดวก รวดเร็ว และทั่วถึง (๒) การเรียนรู้พระปริยัติธรรมกับพระสงฆ์ผู้เชี่ยวชาญ โดยดำเนินการคัดเลือกพระสงฆ์ผู้ทรงความเชี่ยวชาญในแผนกต่าง ๆ พัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อจัดทำฐานข้อมูลพระสงฆ์ผู้เชี่ยวชาญ และส่งเสริมการเรียนรู้ทั้งในลักษณะรายบุคคลและแบบกลุ่มใหญ่ในรูปแบบออนไลน์ เพื่อให้พระสงฆ์สามารถเข้าถึงผู้เชี่ยวชาญและโอกาสทางการศึกษาได้อย่างเท่าเทียม (๓) การจับคู่เพื่อนร่วมเรียนรู้พระปริยัติธรรม โดยดำเนินการพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลสำหรับจับคู่พระสงฆ์ที่มีความสนใจร่วมกัน และพัฒนาพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อส่งเสริมให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันอย่างต่อเนื่อง และ
(๔) พระสงฆ์นักการศึกษามืออาชีพ โดยดำเนินการคัดเลือกและแต่งตั้งพระสงฆ์นักการศึกษามืออาชีพ
โดยจัดให้มีโครงสร้างการบริหารจัดการเรียนรู้พระปริยัติธรรมและการให้คำปรึกษาการเรียนรู้
เพื่อสนับสนุน ส่งเสริม และวางแผนการเรียนรู้ให้แก่พระสงฆ์อย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ญาณกิตฺติ พ., รักษาโฉม แ., ไกรจักร์ อ., และ ทองโอฬาร จ. “เครือข่ายการเรียนรู้พระปริยัติธรรมสำหรับพระสงฆ์ในสังคมสงฆ์ไทยปัจจุบัน ตามแนวคิดของไอวาน อิลลิช: ข้อเสนอเชิงนโยบาย”. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, ปี 13, ฉบับที่ 1, เมษายน 2026, น. 345-62, https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JMA/article/view/288156.
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กลุ่มการวิจัยและการพัฒนาระบบเครือข่าย สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ ๘ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. คู่มือแนวทางการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายจากข้อมูลเชิงพื้นที่. ม.ป.ท., ม.ป.พ., ม.ป.ป.

ชาติเมธี หงษา และ วัชระ งามจิตรเจริญ. “แนวทางปรับปรุงหลักสูตรการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย”. รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์. ศูนย์พุทธศาสน์ศึกษา: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๖๓. https://doi.org/10.58837/CHULA.RES.2020.1

ณดล คุณานนท์. “ปัญหาความเท่าเทียมทางการศึกษาของเด็กไทยในชนบทและเมือง”. Thai Social Science Journal, ปีที่ ๒ ฉบับที่ ๓ (กันยายน-ธันวาคม ๒๕๖๘): ๑-๑๐.

พระมหาโพธิวงศาจารย์ (ทองดี สุรเตโช). ศัพท์วิเคราะห์. พิมพ์ครั้งที่ ๔. กรุงเทพมหานคร: เลี่ยงเชียง, ๒๕๕๘.

พระมหาวุฑฒ์ สุวุฑฺฒิโก, พระมหาญาณวัฒน์ ฐิตวฑฺฒโน และพระมหาเผด็จ จิรกุโล. “ศึกษาการจัดการเรียนรู้พระปริยัติธรรมแผนกบาลีของพระสงฆ์ไทย”. วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา. ปีที่ ๑๐ ฉบับที่ ๔ (ตุลาคม-ธันวาคม ๒๕๖๓): ๑๐๐-๑๑๐.

พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรมพ.ศ. ๒๕๖๒. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๕๐ ก.

พระสถาพร เงินแก้ว และพระสวณัฐกร แสนสุข. “การจัดการศึกษาของคณะสงฆ์ไทย”. วารสารพุทธอาเซียนศึกษา. ปีที่ ๘ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม-ธันวาคม ๒๕๖๖): ๕๖-๖๖.

พิมานศึกษาเพื่อความหลุดพ้น. นักธรรม-ธรรมศึกษา. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://url-shortener.me/D7VD [๑๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๙].

ภาวิณี คงฤทธิ์. ทำความรู้จัก ‘โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญ’ โอกาสทางการศึกษาใต้ร่มกาสาวพัสตร์. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://www.the101.world/phra-pariyatti-dhamma-general-education-schools/?utm_source=chatgpt.com [๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๙].

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๓๙.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. อรรถกถาภาษาไทย พระวินัยปิฎก สมันตปาสาทิกา ภาค ๑. พิมพ์ครั้งที่ ๒ กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๖๐.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. อรรถกถาภาษาไทย พระวินัยปิฎก สมันตปาสาทิกา ภาค ๓. พิมพ์ครั้งที่ ๒ กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๖๐.

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ ๓๔. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์พระพุทธศาสนาของธรรมสภา, ๒๕๕๙.

สำนักเขตการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา เขต ๘. ประวัติความเป็นมา. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://agbe8.go.th/basic/history/ [๑๕ มกราคม ๒๕๖๙].

สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง. หลักสูตรประโยคบาลีสนามหลวงที่ใช้ยุติอยู่ในปัจจุบัน. [ออนไลน์].แหล่งที่มา: https://www.infopali.net/paliinformation/rule_13.html [๑๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๙].

Bangkok Post. Forest abbot warns Sangha reform 'urgent'. [online]. Available at: https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/495134/forest-abbot-warns-sangha-reform-urgent?utm_source=chatgpt.com [23 February 2026].

Ivan Illich. Deschooling Society. New York: Harper & Row, 1817.

Jon Igelmo Zaldívar. “Revisiting the Critiques of Ivan Illich’s Deschooling Society”. International Journal for Cross-Disciplinary Subjects in Education (IJCDSE). Special Issue, vol. 1, no. 1 (2011): 618–626.

Mustafa Majeed and Aadil Hussain Mir. “Deschooling society: A radical critique of institutionalized education”. International Journal of Trends in Emerging Research and Development. Vol. 2 no. 6 (2024): 36-40.