การพัฒนาศักยภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและชุมชน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการน้ำสำหรับการเกษตรในพื้นที่โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาพัฒนาลุ่มน้ำก่ำ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษากระบวนการ กลไก และปัญหาการจัดการน้ำเพื่อการเกษตร และพัฒนามาตรการการดำเนินงานร่วมกันระหว่างองค์กรปกรองส่วนท้องถิ่นและชุมชนในการเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการน้ำในพื้นที่โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาพัฒนาลุ่มน้ำก่ำ อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม โดยใช้การวิจัยแบบผสม เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสอบถามจากเกษตรกรผู้ใช้น้ำ จำนวน 153 คน โดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยเทคนิคทางสถิติ และ การสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูล จำนวน 30 คน โดยใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง การสนทนากลุ่มย่อย และการประชุมกลุ่มย่อย วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า กระบวนการจัดการน้ำเพื่อการเกษตร ได้แก่ การวางแผน การจัดองค์การ การอำนวยการ การควบคุมและประเมินผล โดยพบปัญหาการจัดการน้ำ 4 ประเด็น คือ ด้านผู้ใช้น้ำและกลุ่มผู้ใช้น้ำ ด้านองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและบุคลากร ด้านสภาพพื้นที่และคลองส่งน้ำ และ ด้านฐานข้อมูลและเทคโนโลยี  มาตรการที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพในการดำเนินงานร่วมกันระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและชุมชนในการเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการน้ำ ได้แก่ มาตรการระยะสั้น คือ 1) การถ่ายทอดความรู้จากผู้ที่มีประสบการณ์ 2) การสร้างความตระหนักต่อคุณค่าทรัพยากรน้ำ 3) การเลือกคณะกรรมการ 4) การจัดทำระเบียบข้อบังคับกลุ่มบริหารการใช้น้ำชลประทาน 5) การพัฒนาคลองซอยร่วมกัน 6) การจัดทำแผนพัฒนาปรับปรุงระบบส่งน้ำ  ส่วนมาตรการระยะยาวที่ต้องใช้กลไกความร่วมมือจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ 1) การจัดทำแผนการบริหารจัดการน้ำร่วมกัน 2) การจัดการข้อมูลสารสารสนเทศ 3) การประชาสัมพันธ์ส่งเสริมให้เกษตรกรผู้ใช้น้ำปลูกพืชใช้น้ำน้อย 4) กิจกรรมเสริมพลังให้กับเกษตรกรผู้ใช้น้ำ 5) การจัดตั้งกลุ่มผู้ใช้น้ำอย่างเป็นทางการ และ 6) การพัฒนาระบบการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการน้ำ