ข้อสังเกตเกี่ยวกับกฎหมายคณะกรรมการข้อพิพาทในสัญญาก่อสร้าง: การวิเคราะห์เชิงลึกกรณีศึกษาคณะกรรมการชี้ขาดข้อพิพาท และคณะกรรมการทบทวนข้อพิพาท ในบริบทกฎหมายไทยและการเปรียบเทียบกับมาตรฐานสากล

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งวิเคราะห์ประเด็นข้อสังเกตเชิงลึกเกี่ยวกับกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับคณะกรรมการข้อพิพาทในสัญญาก่อสร้าง โดยมุ่งเน้นศึกษาคณะกรรมการชี้ขาดข้อพิพาท (Dispute Adjudication Board: DAB) และคณะกรรมการทบทวนข้อพิพาท (Dispute Review Board: DRB) ในบริบทของระบบกฎหมายไทย ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีกฎหมายเฉพาะเจาะจงกำหนดกลไกการระงับข้อพิพาทประเภทนี้อย่างชัดเจน การศึกษานี้อาศัยการวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบระหว่างกรอบสัญญามาตรฐานสากลอย่างสหพันธ์วิศวกรที่ปรึกษานานาชาติ (Fédération Internationale des Ingénieurs-Conseils: FIDIC) กับร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยการระงับข้อพิพาทเกี่ยวกับการชำระเงินในสัญญาก่อสร้างที่กำลังอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาของประเทศไทย เพื่อชี้ให้เห็นถึงสถานะทางกฎหมาย กลไกการบังคับใช้ ความเป็นอิสระของคณะกรรมการ ประสิทธิภาพในการระงับข้อพิพาท และความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจของค่าใช้จ่าย ประเด็นสำคัญที่ค้นพบคือ การขาดกฎหมายเฉพาะทำให้คณะกรรมการชี้ขาดข้อพิพาทและคณะกรรมการทบทวนข้อพิพาทต้องอาศัยเพียงการตกลงทางสัญญาของคู่กรณี และจำเป็นต้องเชื่อมโยงกับกระบวนการอนุญาโตตุลาการตามพระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 เพื่อให้สามารถบังคับใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพในทางปฏิบัติ บทความนี้ขยายความวิเคราะห์อย่างละเอียดโดยรวมกรณีศึกษาจากภูมิภาคเอเชีย การเปรียบเทียบเชิงลึกกับประเทศที่มีกฎหมายเฉพาะ และแนวโน้มการพัฒนาในอนาคต เพื่อส่งเสริมการใช้กลไกนี้ในการลดข้อพิพาทก่อสร้าง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง บทความนี้เสนอให้ขยายขอบเขตของร่างพระราชบัญญัติที่อยู่ระหว่างการพิจารณาให้ครอบคลุมข้อพิพาททุกประเภทในสัญญาก่อสร้าง ไม่จำกัดเฉพาะข้อพิพาทด้านการชำระเงิน เพื่อให้กลไกนี้มีประสิทธิภาพและครอบคลุมปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในอุตสาหกรรมก่อสร้าง ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจของอุตสาหกรรมก่อสร้างไทย ซึ่งในยุคหลังวิกฤตเศรษฐกิจที่รัฐบาลเน้นการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ