บทบาทใหม่ของเลขานุการและสายสนับสนุนงานธุรการในยุคปัญญาประดิษฐ์: การสังเคราะห์เชิงแนวคิดเพื่อบูรณาการความฉลาดทางดิจิทัลและวัฒนธรรมในสถาบันอุดมศึกษานานาชาติ

อนิสา เมฆาพร; อภิญญา  ช่างเสนาะ

ผู้แต่ง

อนิสา เมฆาพร วิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยมหิดล
อภิญญา ช่างเสนาะ วิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

บทบาทเลขานุการ, การเปลี่ยนผ่านดิจิทัล, ความฉลาดทางดิจิทัล, ความฉลาดทางวัฒนธรรม, ปัญญาประดิษฐ์

บทคัดย่อ

บทความเชิงแนวคิดนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การเปลี่ยนผ่าน และนำเสนอกรอบแนวคิดบทบาทใหม่ของวิชาชีพเลขานุการและสายสนับสนุนงานธุรการในสถาบันอุดมศึกษานานาชาติ ท่ามกลางยุคปัญญาประดิษฐ์ (AI) การศึกษาใช้วิธีการทบทวนวรรณกรรมและสังเคราะห์แนวคิดเชิงทฤษฎี โดยสืบค้นเอกสารวิชาการและรายงานเชิงนโยบายระดับสากล โดยบูรณาการสมรรถนะสำคัญ 2 ประการเข้าด้วยกัน ได้แก่ ความฉลาดทางดิจิทัล (Digital Intelligence: DQ) และความฉลาดทางวัฒนธรรม (Cultural Intelligence: CQ) ผลการสังเคราะห์ได้นำเสนอกรอบแนวคิดใหม่ในการเปลี่ยนผ่านจากผู้ปฏิบัติงานธุรการพื้นฐานไปสู่บทบาท “ผู้ประสานงานยุทธศาสตร์ดิจิทัล” (Digital-Cultural Strategic Coordinator) ซึ่งครอบคลุมหน้าที่ผู้ออกแบบกระบวนการทำงาน ผู้กลั่นกรองข้อมูลเชิงยุทธศาสตร์ และผู้อำนวยความสะดวกในสภาพแวดล้อมเสมือนจริงภายใต้บริบทของความหลากหลายทางวัฒนธรรม นอกจากนี้บทความยังนำเสนอข้อจำกัดเชิงโครงสร้างจากระบบราชการ และความท้าทายจากภาวะความเครียดทางเทคโนโลยี (Technostress) พร้อมทั้งเสนอแนะแนวทางเชิงนโยบายด้านสุขภาวะดิจิทัล และการพัฒนาทักษะแห่งอนาคต เพื่อยกระดับประสิทธิภาพการบริหารจัดการของสถาบันอุดมศึกษาไทยสู่ความเป็นสากลอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

Altbach, P. G., Reisberg, L. and de Wit, H. (2017). Responding to massification: Differentiation in postsecondary education worldwide. Brill.

Ang, S. and Van Dyne, L. (2015). Handbook of cultural intelligence: Theory, measurement, and applications. Routledge.

Ang, S., Van Dyne, L., Koh, C., Ng, K. Y., Templer, K. J., Tay, C. and Chandrasekar, N. A. (2007). Cultural intelligence: Its measurement and effects on cultural judgment and decision making, cultural adaptation and task performance. Management and Organization Review, 3(3), 335–371.

Aristovnik, A., Keržič, D., Ravšelj, D., Tomaževič, N. and Umek, L. (2020). Impacts of the COVID-19 pandemic on life of higher education students: A global perspective. Sustainability, 12(20), Article 8438. https://doi.org/10.3390/su12208438

Bawden, D. and Robinson, L. (2009). The dark side of information: Overload, anxiety and other paradoxes and pathologies. Journal of Information Science, 35(2), 180–191. https://doi.org/10.1177/0165551508095781

Boonsathaporn, K. (2025). The digital era school management: Decoding ai for future skills. Journal of Buddhist Education and Research (JBER), 11(4), 366–379. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jber/article/view/284778

Deardorff, D. K. (2020). Manual for developing intercultural competencies: Story circles. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000370336

Högberg, L. (2024). Boundary spanning in cross-sector collaboration: Sensemaking and framing in a civil society public partnership beyond the crossroads. Scandinavian Journal of Public Administration, 28(1), 60–77. https://doi.org/10.58235/sjpa.2023.16429

Khairullah, S. A., Harris, S., Hadi, H. J., Sandhu, R. A., Ahmad, N., and Alshara, M. A. (2025). Implementing artificial intelligence in academic and administrative processes through responsible strategic leadership in the higher education institutions. Frontiers in Education, 10, 1548104. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1548104

Lazarus, R. S. and Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer.

Park, Y. (2016). 8 digital life skills all children need—and a plan for teaching them. World Economic Forum. https://www.weforum.org/agenda/2016/06/8-digital-life-skills-all-children-need-and-a-plan-for-teaching-them/

Pelletier, K., McCormack, M., Reeves, J., Robert, J., Arbino, N., Al-Freih, M., Dickson-Deane, C., Guevara, C., Koster, L., Sanchez-Mendiola, M., Skallerup Bessette, L. and Stine, J. (2022). 2022 EDUCAUSE horizon report: Teaching and learning edition. EDUCAUSE. https://www.learntechlib.org/p/221033/

Somphong, A. (2026). Adaptation of Thai higher education institutions: From disruption crisis to lifelong learning ecosystem. Journal of Education and Innovation, 28(1), 292048. https://doi.org/10.71185/jeiejournals.v28i1.292048

Tarafdar, M., Tu, Q., Ragu-Nathan, B. S. and Ragu-Nathan, T. S. (2007). The impact of technostress on role stress and productivity. Journal of Management Information Systems, 24(1), 301–328. https://doi.org/10.2753/MIS0742-1222240109

Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. The Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118–144. https://doi.org/10.1016/j.jsis.2019.01.003

Waizenegger, L., McKenna, B., Cai, W. and Bendz, T. (2020). An affordance perspective of team collaboration and enforced working from home during COVID-19. European Journal of Information Systems, 29(4), 429–442. https://doi.org/10.1080/0960085X.2020.1800417

World Economic Forum. (2023). The future of jobs report 2023. https://www.weforum.org/reports/the-future-of-jobs-report-2023/

World Economic Forum. (2025). The future of jobs report 2025. https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/