การคุ้มครองลิขสิทธิ์และทรัพย์สินทางปัญญาในสินทรัพย์ NFT วิเคราะห์ปัญหา NFT กับการคุ้มครองลิขสิทธิ์งานศิลปกรรมดิจิทัล

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาปัญหาและแนวทางการคุ้มครองลิขสิทธิ์และทรัพย์สินทางปัญญาในสินทรัพย์ดิจิทัลประเภท Non-Fungible Token (NFT) โดยเฉพาะในส่วนของงานศิลปกรรมดิจิทัล ซึ่งมีการขยายตัวอย่างรวดเร็วและก่อให้เกิดข้อถกเถียงทางกฎหมายในระดับสากล การวิจัยมุ่งวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่าง NFT กับสิทธิในลิขสิทธิ์ ตลอดจนศึกษาช่องว่างในกฎหมายไทยที่อาจไม่สามารถรองรับการคุ้มครองสิทธิของ  ผู้สร้างสรรค์ผลงานได้อย่างเพียงพอ วิธีการวิจัยใช้การวิเคราะห์เชิงเอกสาร (Documentary research) จากกฎหมาย หลักทฤษฎี และแนวคำพิพากษาทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมถึงการเปรียบเทียบโมเดลกฎหมายสำคัญ เช่น สหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา และญี่ปุ่น เพื่อตรวจสอบลักษณะของสิทธิในสินทรัพย์ NFT ประเด็นการโอนสิทธิผ่านสัญญาอัจฉริยะ (Smart contract) การพิสูจน์ความเป็นเจ้าของ และปัญหา        การบังคับใช้สิทธิในระดับข้ามพรมแดน ผลการศึกษาพบว่า NFT มิได้เป็นลิขสิทธิ์ในตัวเอง แต่เป็นเพียงโทเคนที่แทนค่าการถือครองข้อมูลดิจิทัล ซึ่งอาจไม่ก่อให้เกิดสิทธิในงานอันมีลิขสิทธิ์โดยตรง เว้นแต่มีการกำหนดไว้ในสัญญาอย่างชัดเจน ช่องว่างทางกฎหมายจึงอยู่ที่การไม่สอดคล้องกันระหว่างการครอบครอง NFT กับการเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์จริง ทั้งในแง่การโอนสิทธิ การรับรายได้จากการขายซ้ำ และการบังคับใช้สิทธิในต่างประเทศ ข้อเสนอแนะสำคัญคือควรมีการปรับปรุงกฎหมายไทยให้สอดคล้องกับบริบทของเทคโนโลยีบล็อกเชน โดยเฉพาะกฎหมายลิขสิทธิ์และกฎหมายสินทรัพย์ดิจิทัล เพื่อให้สามารถรับรองสิทธิและความรับผิดชอบของผู้สร้าง ผู้ซื้อ และผู้ให้บริการแพลตฟอร์มได้อย่างเหมาะสม รวมถึงพัฒนาแนวปฏิบัติและมาตรฐานทางเทคโนโลยีที่ส่งเสริมความโปร่งใสและความน่าเชื่อถือในระบบนิเวศ NFT ของไทย