การศึกษาความต้องการของผู้ใช้เพื่อออกแบบคลังชุดข้อมูลวิจัยด้านการเกษตร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความต้องการของผู้ใช้และนำเสนอแนวทางการออกแบบคลังข้อมูลวิจัยการเกษตรสำหรับสนับสนุนการศึกษาและการวิจัย โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลหลัก จำนวน 21 คน ผลการศึกษา พบว่า ผู้ใช้เห็นความจำเป็นและประโยชน์ของคลังชุดข้อมูลวิจัยด้านการเกษตรเพื่อเป็นแหล่งจัดเก็บ เผยแพร่ สามารถสืบค้นข้อมูลเพื่อการศึกษาค้นคว้าและทำวิจัย ทำให้ผู้ใช้เข้าถึงข้อมูลได้สะดวกและมีประสิทธิภาพมากขึ้น อีกทั้งเป็นการใช้ทรัพยากรวิจัยที่คุ้มค่าและส่งเสริมการใช้ประโยชน์ได้ในระยะยาวและยั่งยืน สำหรับความต้องการคลังชุดข้อมูลด้านการเกษตร พบว่า ด้านการออกแบบโครงสร้างหน้าจอผู้ใช้ต้องการหน้าจอที่เรียบง่าย ควรมีการจัดกลุ่มและลำดับข้อมูลที่ชัดเจน ออกแบบและเลือกโทนสีให้คล้ายคลึงกับรูปแบบเว็บไซต์หลักของมหาวิทยาลัยซึ่งจะช่วยส่งเสริมความน่าเชื่อถือแก่คลังชุดข้อมูลวิจัย สนับสนุนการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างแพลตฟอร์ม สามารถเข้าถึงชุดข้อมูลโดยไม่ต้องลงทะเบียน มีฟังก์ชันสืบค้นพื้นฐานและขั้นสูง มีระบบสำรองข้อมูลอัตโนมัติเพื่อการสงวนรักษาในระยะยาว และคาดหวังให้เป็นคลังชุดข้อมูลวิจัยที่น่าเชื่อถือ มีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ ประหยัดเวลาในการสืบค้นและเปิดโอกาสให้เกิดการต่อยอดทางการวิจัย โดยเฉพาะประเด็นด้านเนื้อหา พบว่า ผู้ใช้ให้ความสำคัญกับรายละเอียดคำอธิบายข้อมูลที่มีความถูกต้อง ครบถ้วน สามารถใช้สนับสนุนการตัดสินใจได้และเหมาะกับชุดข้อมูลวิจัยด้านการเกษตร ทั้งนี้ควรจำแนกประเภทเนื้อหาตามลักษณะของข้อมูล เช่น ชุดข้อมูลตาราง ชุดข้อมูลภาพ ชุดข้อมูลตัวอักษร ตามความพร้อมใช้ เช่น ชุดข้อมูลดิบ และชุดข้อมูลที่ผ่านการประมวลผล เป็นต้น ในขณะเดียวกัน พบว่า นักวิจัยมีความกังวลเกี่ยวกับสิทธิความเป็นเจ้าของชุดข้อมูล การละเมิดสิทธิ ความได้เปรียบเสียเปรียบทางวิชาการ รวมถึงความปลอดภัยของข้อมูล ซึ่งส่งผลต่อการเปิดเผยและแบ่งปันชุดข้อมูลวิจัย และส่งผลต่อการขับเคลื่อนวงการวิจัยไทยตามกระแสวิทยาศาสตร์แบบเปิด
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Journal of Information and Learning ดำเนินการโดยสำนักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายลิขสิทธิ์ โดยเจ้าของลิขสิทธิ์จะมีสิทธิในการทำซ้ำ ดัดแปลง และเผยแพร่งานบทความ ทั้งรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ การทำฉบับสำเนา การแปล และการผลิตซ้ำในรูปแบบต่างๆ ลิขสิทธิ์บทความเป็นของผู้เขียนและสำนักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี วารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการพิจารณาตีพิมพ์ตามความเหมาะสม รวมทั้งการตรวจทานแก้ไข การปรับข้อความ หรือขัดเกลาภาษาให้ถูกต้องตามเกณฑ์ที่กำหนด สำหรับผลการวิจัยและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความถือเป็นความคิดเห็นและอยู่ในความรับผิดชอบของผู้เขียน
เอกสารอ้างอิง
An, B. G. (2025). A metadata design for humanities research data based on semantic structure of research literature. Journal of Information Science, 51(4), 1–14. https://doi.org/10.1177/01655515241305345
Assante, M., Candela, L., Castelli, D., & Tani, A. (2016). Are scientific data repositories coping with research data publishing? Data Science Journal, 15(6), 1–24. https://doi.org/10.5334/dsj-2016-006
Bezuidenhout, L., & Chakauya, E. (2018). Hidden concerns of sharing research data by low/middle-income country scientists. Global Bioethics, 29(1), 39–54. https://doi.org/10.1080/11287462.2018.1441780
Borgman, C. L. (2012). The conundrum of sharing research data. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 63(6), 1059–1078. https://doi.org/10.1002/asi.22634
Chamnongsri, N., Phosaard, S., Thianniwet, T., Boonkrong, S., Thangsupachai, N., & Muenyuddhi, B. V. (2024). Behavior and attitude regarding research data management and sharing of researchers in Thai universities. Journal of Information Science Research and Practice, 42(1), 113–132. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jiskku/article/view/272484
Chansiri, N. (2020). The development of knowledge bank system for agriculture. VRU Research and Development Journal Science and Technology, 15(1), 87–98. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/vrurdistjournal/article/view/241020
Chitwattanakorn, T., Chavasirikultol, N., Kerdngern, N., & Joungtrakul, J. (2024). Investigator triangulation: A strategy for enhancing trustworthiness in qualitative research. Research Community and Social Development Journal, 18(3), 521–532. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/NRRU/article/view/270348
Colavizza, G., Hrynaszkiewicz, I., Staden, I., Whitaker, K., & McGillivray, B. (2020). The citation advantage of linking publications to research data. PLOS One, 15(4), 1–18. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0230416
Cox, A. M., Kennan, M. A., Lyon, L., Pinfield, S., & Sbaffi, L. (2019). Maturing research data services and the transformation of academic libraries. Journal of Documentation, 75(6), 1432–1462. https://doi.org/10.1108/JD-12-2018-0211
Cox, A., & Verbaan, E. (2018). Exploring research data management. Facet. https://doi.org/10.29085/9781783302802
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (1998). AGRIS/CARIS: Categorization scheme. https://www.fao.org/4/u1808e/U1808E00.htm#TopOfPage
Gomes, D. G. E., Pottier, P., Crystal-Ornelas, R., Hudgins, E. J., Foroughirad, V., Sánchez-Reyes, L. L., Turba, R., Martinez, P. A., Moreau, D., Bertram, M. G., Smout, C. A., & Gaynor, K. M. (2022). Why don't we share data and code? Perceived barriers and benefits to public archiving practices. Biological Sciences Practices, 289(1987), Article 20221113. https://doi.org/10.1098/rspb.2022.1113
Gómez, N.-D., Méndez, E., & Hernández-Pérez, T. (2016). Social sciences and humanities research data and metadata: A perspective from thematic data repositories. El Profesional de la información, 25(4), 545–556. https://doi.org/10.3145/epi.2016.jul.04
González-Pérez, L. I., Ramírez-Montoya, M. S., & García-Peñalvo, F. J. (2021). Improving institutional repositories through user-centered design: Indicators from a focus group. Future Internet, 13(11), 1–19. https://doi.org/10.3390/fi13110282
Graessler, I., & Hentze, J. (2020). The new V-Model of VDI 2206 and its validation. at-Automatisierungstechnik, 68(5), 312–324. https://doi.org/10.1515/auto-2020-0015
Harnnarong, T. (2019). Development of digital archive with drupal in research unit, Faculty of Medicine, Naresuan University. NU Intellectual Repository. http://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/handle/123456789/3928
Harvard College. (2023). Dataverse documentation v. 6.7. Harvard dataverse. https://guides.dataverse.org/en/6.7/index.html
Hoaihongthong, S. (2021). The development of an online knowledge base for mural conservation. Mahajula Academic Journal, 8(1), 127–141. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JMA/article/view/247050
Hooper, K., Bannon, L., & Norman, D. (1986). User centered system design. In D. A. Norman, & S. W. Draper. (Eds.), User centered system design: New perspectives on human-computer interaction (pp. 7–8). Lawrence Erlbaum Associates.
Iamsiriwong, O. (2020). System analysis and design (Revised ed.). Se-education.
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2014). Climate change 2013–the physical science basis: Working group I contribution to the fifth assessment report of the intergovernmental panel on climate change. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781107415324
Inthasaeng, K., & Banlue, S. (2021). Art and cultural data warehouse for promoting ecotourism in Ubon Ratchathani province. Journal of Industrial Technology, Ubon Ratchathani Rajabhat University, 11(2), 27–40. https://ph01.tci-thaijo.org/index.php/jitubru/article/view/240290
Itiola, C., Iwasokun, G., & Adetooto, J. (2021). Development of an online repository for academic research works in FUTA. International Journal of Sustainability Management and Information Technologies, 7(1), 22–26. https://doi.org/10.11648/j.ijsmit.20210701.14
Kaewkungwal, J., Adams, P., Sattabongkot, J., Lie, R. K., & Wendler, D. (2020). Issues and challenges associated with data-sharing in LMICs: Perspectives of researchers in Thailand. The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene, 103(1), 528–536. https://doi.org/10.4269/ajtmh.19-0651
Kasetsart University Digital Knowledge Repository. (2022). Details of Kasetsart University Digital Knowledge Repository. KUKR. https://kukr.lib.ku.ac.th/kukr_es/kukr/multi_menu/index/8
Khan, A. M., Loan, F. A., Parray, U. Y., & Rashid, S. (2023). Global overview of research data repositories: an analysis of re3data registry. Information Discovery and Delivery, 52(1), 53–61. https://doi.org/10.1108/IDD-07-2022-0069
Kollam, K., Nuntapichai, S., & Junjana, B. (2020). Development of digital collections to disseminate the memory of Rajdamnern community Nakhon Si Thammarat. Journal of Information Science, 38(1), 20–41. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jiskku/article/view/206369
LeCun, Y., Bengio, Y., & Hinton, G. (2015). Deep learning. Nature, 521(7553), 436–444. https://doi.org/10.1038/nature14539
Lertsuchatwanit, U. (2023). Rōk khāo: Rōk dō̜k krathin [Rice disease: False smut]. Kasetsart University Knowledge Repository. https://kukr.lib.ku.ac.th/kukr_es/dataset/search_detail/result/20021349
Limani, F., Hajra, A., Ferati, M., & Radevski, V. (2022). Research data repository requirements: A case study from universities in North Macedonia. International Journal of Knowledge Content Development & Technology, 13(1), 75–100. https://doi.org/10.5865/IJKCT.2023.13.1.075
Martin-Melon, R., Hernández-Pérez, T., & Martínez-Cardama, S. (2023). Research data services (RDS) in Spanish academic libraries. The Journal of Academic Librarianship, 49(4), Article 102732. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2023.102732
Merriam-Webster. (n.d.). Dataset. Merriam-Webster. https://www.merriam-webster.com/dictionary/dataset
Morville, P. (2004). User experience design. Semantic Studios. https://www.usj.edu.lb/moodle/stephane.bazan/webdesign/morville.pdf
National Archives of Australia. (n.d.). Retaining, managing and disposing of data and datasets. NAA. https://www.naa.gov.au/information-management/disposing-information/retaining-managing-and-disposing-data-and-datasets
National Research Council of Thailand. (2021). National Research Council of Thailand open data repository. NRCT. https://catalog-data.nrct.go.th/dataset
National university library. (2023). Research process: Dataset. NUL. https://resources.nu.edu/researchprocess/datasets
Neuman, W. L. (2014). Social research methods: Qualitative and quantitative approaches. Pearson Education Limited
Nie, H., Luo, P., & Fu, P. (2021). Research data management implementation at Peking University library: Foster and promote open science and open data. Data Intelligence, 3(1), 189–204. https://doi.org/10.1162/dint_a_00088
Nowacki, A. S. (2013). Data sharing and the development of the Cleveland clinic statistical education dataset repository. Journal of Statistics Education, 21(1), Article 11889660. https://doi.org/10.1080/10691898.2013.11889660
Piwowar, H. A., Day, R. S., & Fridsma, D. B. (2007). Sharing detailed research data is associated with increased citation rate. PLOS One, 2(3), 1–5. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0000308
Puangsang, M., & Wannahuay, W. (2019). Information system development for research digital data management of Rajamangala University of Technology Phra Nakhon. Journal of Mass Communication Technology, RMUTP, 4(1), 8–17. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/jmctrmutp/article/view/251857
Redkina, N. S. (2019). Current trends in research data management. Scientific and Technical Information Processing, 46(2), 53–58. https://doi.org/10.3103/S0147688219020035
Seedaeng, C., Kulachan, T., & Thongchai, A. (2022). Developing institutional repository to support learning and teaching at Faculty of Humanities, Chiang Mai University by using service design. Journal of Human Sciences, Chiang Mai University, 23(2), 50–66. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JHUMANS/article/view/258294
Sriwong, J., Wipawin, N., Naivikul, O., & Thanyakijjanukij, A. (2021). Current of rice research data management in Thailand. Journal of the Faculty of Arts, Silpakorn University, 43(1), 251–264. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jasu/article/view/252082
Subiyakto, A., Rahmi, Y., Kumaladewi, N., Huda, M. Q., Hasanati, N., & Haryanto, T. (2021). Investigating quality of institutional repository website design using usability testing framework. AIP Conference Proceedings, 2331(1), Article 060016. https://doi.org/10.1063/5.0041677
Taterian, C. (2012). Ontology about buffalo disease [Data set]. Unpublished dataset.
Tenopir, C., Allard, S., Douglass, K., Aydinoglu, A. U., Wu, L., Read, E., Manoff, M., & Frame, M. (2011). Data sharing by scientists: Practices and perceptions. PLOS One, 6(6), 1–21. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0021101
Tenopir, C., Dalton, E. D., Allard, S. L., Frame, M., Pjesivac, I., Birch, B., Pollock, D., & Dorsett, K. (2015). Changes in data sharing and data reuse practices and perceptions among scientists worldwide. PLOS One, 10(8), 1–24. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0134826
Tenopir, C., Rice, N., Allard, S. L., Baird, L., Borycz, J. D., Christian, L., Grant, B., Olendorf, R., & Sandusky, R. J. (2020). Data sharing, management, use, and reuse: Practices and perceptions of scientists worldwide. Plos One, 15(3), 1–26. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0229003
Tubtim, N., Prapinpongsakorn, S., & Techataweewon, W. (2022). The development of professor Silpa Bhirasri's personal digital archives. Journal of Library and Information Science Srinakharinwirot University, 15(2), 1–15. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JLIS_SWU/article/view/256942
University of Central Florida. (2020). Research data and dataset. UCF. https://guides.ucf.edu/metadata/dataset#s-lg-box-1549549
Valacich, J., George, J., & Hoffer, J. (2014). Essentials of systems analysis and design (6th ed.). Pearson.
Vinitketkumnuan, M., & Thongchai, A. (2013). Development of open access institutional repository of the Faculty of Humanities, Chiang Mai University. Chiang Mai University. https://doi.org/10.14457/CMU.the.2013.70
Weeragulpiriya, S., & Kamollimsakul, S. (2021, April 30). A study of desirable Thai font characteristics to read on websites shown on a laptop computer [Paper presentation]. The 2021 Rangsit University National Conference, Rangsit University, Thailand. https://doi.nrct.go.th/admin/doc/doc_582231.pdf
Weinstein, L. (2020, September 9). Datasets at the Library of Congress: A research guide. Library of Congress. https://guides.loc.gov/datasets/introduction
Wilkinson, M. D., Dumontier, M., Aalbersberg, I. J., Appleton, G., Axton, M., Baak, A., Blomberg, N., Boiten, J.-W., da Silva Santos, L. B., Bourne, P. E., Bouwman, J., Brookes, A. J., Clark, T., Crosas, M., Dillo, I., Dumon, O., Edmunds, S., Evelo, C. T., Finkers, R., ... Mons, B. (2016). The FAIR guiding principles for scientific data management and stewardship. Scientific Data, 3(1), 1–9. https://doi.org/10.1038/sdata.2016.18
Wipawin, N. (2020). The research data management policy guidelines in the open universities in Asia. Silpakorn University Journal of Social Sciences, Humanities, and Arts, 40(2), 99–114. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/sujthai/article/view/193445
Wu, M., Psomopoulos, F., Khalsa, S. J., & de Waard, A. (2019). Data discovery paradigms: User requirements and recommendations for data repositories. Data Science Journal, 18(1), 1–13. https://doi.org/10.5334/dsj-2019-003
Yin, R. K. (2009). Case study research: Design and methods (Vol. 5). Sage.
Zar Kyaw, A. T., Zhou, L., & Wang, Z. (2025). User requirements for research data management services in Myanmar university libraries: A case study of the University of Yangon Library. Information Development. https://doi.org/10.1177/02666669241309015
