การดำรงอยู่ของดนตรีกลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไท ในลุ่มแม่น้ำโขง

บทคัดย่อ

     งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อศึกษาการดำรงอยู่ของดนตรีกลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไท และการเปลี่ยนแปลงของดนตรีกลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไท ในลุ่มแม่น้ำโขง ผู้วิจัยใช้กระบวนการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการเข้าเก็บข้อมูลภาคสนาม ผลการศึกษาพบว่า 1. การดำรงอยู่ของดนตรีกลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไท ในลุ่มแม่น้ำโขง ด้านเครื่องดนตรี มีรูปแบบดั้งเดิม ใช้วัสดุจากธรรมชาติ ได้แก่ ปี่ผู้ไท ซอบั้งไม่ไผ่ แคนและเครื่องประกอบจังหวะ เป็นต้น ด้านวงดนตรี สำหรับประกอบพิธีกรรมเหยาและวงดนตรีสำหรับการบรรเลงเพื่อความบันเทิงประกอบการลำผู้ไทยังคงรูปแบบเดิม ด้านบทเพลง หรือลายเพลง มีลายผู้ไทใหญ่และลายผู้ไทน้อย ยังคงอยู่เช่นเดิม 2. การเปลี่ยนแปลงของดนตรีกลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไท ในลุ่มแม่น้ำโขง ด้านเครื่องดนตรี ลักษณะทางกายภาพและวัสดุที่ใช้คงเดิม เปลี่ยนแปลงเฉพาะวัสดุที่ใช้ทำลิ้นแคนและลิ้นปี่ผู้ไท จากเดิมเคยใช้เหรียญสมัยโบราณ มาใช้เข็มขัดเงินและทองคำแทน ด้านวงดนตรี วงดนตรีสำหรับประกอบพิธีกรรมเหยา ยังคงลักษณะดั้งเดิมไม่เปลี่ยนแปลง ส่วนวงเพื่อความบันเทิง มีการผสมผสานนำเครื่องดนตรีตะวันตกบรรเลงร่วม มีการจัดการประกวดดนตรีและศิลปะหัตกรรมของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) การจัดกิจกรรมผู้ไทในระดับอำเภอ จังหวัด ผู้ไทนานาชาติและผู้ไทโลก เกิดการเปลี่ยนแปลงของวงดนตรีเน้นเพื่อการแสดง ด้านบทเพลง พิธีกรรมเหยายังคงใช้บทเพลงดั้งเดิม จะเปลี่ยนแปลงบทเพลงเพื่อความบันเทิง และด้วยกระแสความนิยมในบทเพลงสมัยใหม่ จึงเน้นทำนอง เฮ็ดเทโรโฟนี่ (Heterophony) และเสียงประสานที่เกิดขึ้นระหว่างวงดนตรีกับเสียงลำ นักดนตรีได้แปลทำนองหลัก หรือเป็นลักษณะการด้นทำนอง เป็นการนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงของบทเพลงกลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไท