แนวคิดการผูกสำนวนกลอนในวงเครื่องสายไทย กรณีศึกษาเพลงถอนสมอ เถา แนวคิดการผูกสำนวนกลอนในวงเครื่องสายไทย กรณีศึกษาเพลงถอนสมอ เถา

บทคัดย่อ

       บทความวิจัยนี้เป็นส่วนหนึ่งของการวิจัยเรื่องการปรับวงเครื่องสายไทย กรณีศึกษารองศาสตราจารย์ ดร.ยุทธนา ฉัพพรรณรัตน์ มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอการผูกสำนวนกลอนในวงเครื่องสายไทยตามลีลาเฉพาะตนอันนำไปสู่การสอดทำนองกันอย่างกลมกลืน โดยศึกษาหลักการแปลทำนอง การแปรทำนองและการสอดทำนองระหว่างจะเข้ ซอด้วง ซออู้และขลุ่ยเพียงออ โดยใช้เพลงถอนเสมอ เถา เป็นกรณีศึกษา ดำเนินการวิจัยโดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสังเกตอย่างมีส่วนร่วม สัมภาษณ์ บันทึกโน้ต ค้นคว้างานวิชาการ บทความ วิจัย หนังสือ ตำราและสื่อดิจิทัล ผลการวิจัยพบว่า ทางจะเข้เป็นการแปลทำนองและทำหน้าที่เป็นหลักของวงเสมือนฆ้องวงใหญ่ และทางซอด้วง ซออู้ ขลุ่ยเพียงออ เป็นการผูกสำนวนกลอนไปในทิศทางของตนอย่างอันพึงปฏิบัติ ซึ่งการผูกสำนวนกลอนนี้ใช้หลักการที่สำคัญ 3 ประการ ได้แก่ 1) รักษาเสียงตกในทำนองหลัก 2) ดำเนินทำนองให้มีความกลมกลืนกับทางจะเข้ 3) ดำเนินทำนองอย่างมีสัมผัส สำนวนกลอนที่ปรากฏ ได้แก่ 1) กลอนฝาก 2) กลอนพัน 3) กลอนไล่เสียงขึ้น-ลง และการสอดทำนองของทางเครื่องดนตรีเป็นไปโดยหลักแห่งความกลมกลืน