งานพิธีเปลี่ยนผ้าครูบาขาวปี: การสร้างและสานต่อเครือข่ายลูกศิษย์และผู้เชื่อถือศรัทธา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้เน้นอธิบายลักษณะของเครือข่ายลูกศิษย์และผู้เชื่อถือศรัทธาในตัวครูบาขาวปีที่มีการขยายตัวและเชื่อมต่อสายสัมพันธ์ใหม่ๆ อย่างต่อเนื่องแม้ว่าครูบาขาวปีได้มรณภาพไปแล้วถึง 39 ปี เครือข่ายครูบาขาวปี เช่นเดียวกับเครือข่ายศาสนาจํานวนมากในปัจจุบัน ที่มีการเชื่อมโยงกับบุคคลและองค์กรที่หลากหลาย ด้วยผู้กระทำการที่เป็นตัวบุคคลและไม่ใช่ตัวบุคคล ซึ่งเอื้อให้เกิดการขับเคลื่อนและขยายตัวของเครือข่าย บทความนำเสนอเครือข่ายผู้เชื่อถือศรัทธาครูบาขาวปีทั้งที่เป็นการสานต่อเครือข่ายลูกศิษย์และผู้เชื่อถือศรัทธาเดิม และการสร้างเครือข่ายใหม่กับบุคคลและกลุ่มใหม่ที่ไม่เคยรู้จักหรือพบครูบาขาวปีในขณะที่มีชีวิตอยู่แต่รับทราบและมีประสบการณ์ความศักดิ์สิทธิ์ของครูบาขาวปีผ่านบุคคลหรือวัตถุศักดิ์สิทธิ์ ทั้งนี้จะเห็นภาพรวมของเครือข่ายลูกศิษย์และผู้เชื่อถือศรัทธาในปัจจุบันอย่างชัดเจนผ่านการเข้าร่วมในงานพีธีเปลี่ยนผ้าครูบาขาวปี ซึ่งจัดขึ้นในวันที่ 3 มีนาคมของทุกปี ที่วัดพระพุทธบาทผาหนาม อําเภอลี้ จังหวัดลำพูน ซึ่งเมื่อใช้แนวคิดเครือข่ายผู้ปฏิบัติการ (Actor Network Theory)ในการศึกษาวิเคราะห์แล้วจะเห็นว่า ผู้กระทำการที่เป็นผู้นำหลายคนทั้งที่เป็นพระและฆราวาสมีบทบาทหน้าที่สำคัญในการเชื่อมต่อกับกลุ่มลูกศิษย์และผู้เชื่อถือศรัทธาที่อยู่กระจายในหลายพื้นที่ สำหรับผู้กระทำการที่ไม่ใช่บุคคลเห็นได้ว่าสรีระของครูบาขาวปี จีวรที่เปลี่ยนใหม่ทุกปี และวัตถุศักดิ์สิทธิ์ที่เกี่ยวข้องกับครูบาขาวปีมีบทบาทสำคัญในการสืบสานและขยายเครือข่ายลูกศิษย์และผู้เชื่อถือศรัทธาครูบาขาวปี
Article Details
ข้อเขียนทั้งหมดทีปรากฏในวารสารสังคมศาสตร์ เป็นความคิดเห็นของผู้เขียนโดยเฉพาะ มิใช่ทัศนคติของคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ หรือกองบรรณาธิการวารสารสังคมศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
ขวัญชีวัน บัวแดง. 2542. “อภิชัย (ขาวปี), ครูบา (พ.ศ.2431-2520)”. ใน สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ เล่ม 15. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทยธนาคารไทยพาณิชย์.
ขวัญชีวัน ศรีสวัสดิ์. 2531. ความเชื่อครูบาขาวปี. เอกสารเสวนา ณ ชมรมนักพัฒนาภาคเหนือ จัดโดย โครงการศึกษาวัฒนธรรมชุมชนภาคเหนือเพื่อการพัฒนา.
คณะสงฆ์จังหวัดเชียงใหม่-จังหวัดลำพูน. 2494. คำแถลงการณ์ของคณะสงฆ์จังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดลำพูน. เชียงใหม่: โรงพิมพ์พุทธนิคม.
ประดิษฐ์ รัตนพรหม. 2525. ประวัติชีวิตครูบาอภิชัย (ขาวปี). ลำพูน: ณัฐพลการพิมพ์.
ภิกษุอานันท์ พุทธธัมโม. 2558. ครูบาเจ้าศรีวิชัย นักบุญแห่งลานนา ศรีหริภุญชัย.ปทุมธานี: สมาคมชาวลำพูน.
วัดพระพุทธบาทผาหนาม. 2547. อภิชัยขาวปี. ที่ระลึกในงานครบรอบวันมรณภาพ 27 ปี ครูบาเจ้าอภิชัยขาวปี อภิชัยโย ณ วัดพระพุทธบาทผาหนาม ตำบลป่าไผ่ อำเภอลี้จังหวัดลำพูน วันที่ 3 มีนาคม พ.ศ.2547. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
พระมหาศรัญญู ปัญญาธโร (นุชมิตร). 2546. การศึกษาหลักการและวิธีการเผยแพร่พระพุทธศาสนาของพระสุธรรมยานเณร (ครูบาอินทจักรรักษา). วิทยานิพนธ์สาขาวิชาพระพุทธศาสนา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระอภิชัยขาวปี. 2494. หนังสือองค์ศาสนาสองห้อง. เชียงใหม่: โรงพิมพ์อุปะติพงษ์.
พระอภิชัยขาวปี. 2499. ปฐมมูลลกรรมฐาน ปฐมมูลลโลก ปฐมประวัติพระพุทธเจ้าสร้างสมภาร. ปริวรรตโดย อุดม รุ่งเรืองศรี, เกริก อัครชิโนเรศ, สุเมธ สุกิน,พิชัย แสวงบุญ, พระจตุพล จิตตสังวโร. เอกสารนำร่องลำดับที่ห้าสิบเอ็ดในโครงการ e-ปัญญาสวรรณกรรมล้านนา พ.ศ.2550. เชียงใหม่.
พระอภิชัยขาวปี. ม.ป.ป. หนังสือชีวประวัติองค์สมัยสามห้องและประวัติการก่อสร้างสาธารณประโยชน์ต่างๆ ทั้งในอดีตและปัจจุบัน พร้อมด้วยประวัติครูบาศรีวิชัย.เชียงใหม่: สำนักพิมพ์รัตนากร.
ภาษาอังกฤษ
Callon, Michel. 1986. An Invitation to Refl exive Sociology. Cambridge: Polity. Kwanchewan Srisawat. 1988. The Karen and the Khruba Khao Pi Movement: A Historical Study of the Response to the Transformation in Northern Thailand. M.A. Thesis Presented to the Faculty of the Graduate School Ateneo de Manila University, The Philippines.
Latour, Bruno. 2005. Reassembling the Social – An Introduction to Actor-Network-
Theory. Oxford: Oxford University Press.
Law, John. 2007. Actor Network Theory and Material Semiotics. Version of 25th April 2007. http://www.heterogeneities.net/publications/Law2007ANTand MaterialSemiotics.pdf, 25 September 2014.
Law, John and John Hassard. 1999. Actor Network Theory and After. Oxford: Wiley.
Lindholm, Charles. 2013. “Charisma in Theory and Practice”. In Charles Lindholm(editd), The Anthropology of Religious Charisma: Ecstasies and Institutions. New York: Palgrave Macmillan.
Turton, Andrew. 2006. “Remembering local history: Kuba Wajiraphanya (c.1853-1928), Phra Thongthip and the Müang way of life,” Journal of Siam Society Vol. 94: 146-176.
Wasan Panyagaew. 2013. “Remembering with Respect: History, Social Memory and the Cross-Border Journeys of a Charismatic Lue Monk,” The Asia Pacific Journal of Anthropology Vol. 14, No. 1: 23-40.
ข้อมูลสัมภาษณ์
สัมภาษณ์กลุ่มผู้สูงอายุจำนวน 3 คน ณ บ้านแม่หว่างห้วยริน อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน,วันที่ 24 ตุลาคม 2558.
สัมภาษณ์พ่อเฒ่า คนเมือง อดีตขโยมครูบา อายุ 79 ปี ณ บ้านผาหนาม อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน, วันที่ 25 กรกฎาคม 2558.
สัมภาษณ์เจ้าอาวาสวัดแถบ ตำบลบ้านปวง อำเภอทุ่งหัวช้าง จังหวัดลำพูน, วันที่ 31 กรกฎาคม 2558.
สัมภาษณ์เจ้าอาวาสวัดแถบ ตำบลแม่ตืน อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน, วันที่ 22 สิงหาคม 2558.
สัมภาษณ์พ่อหนานชาวกะเหรี่ยง แถบตำบลฮอด อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่, วันที่ 22 สิงหาคม 2558.
สัมภาษณ์ร่างทรงเมืองท่าสองยาง ณ บ้านแม่ต้าน อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก, วันที่ 4-5 พฤศจิกายน 2558.
สัมภาษณ์แม่เลี้ยงเมืองแม่ระมาด ณ บ้านห้วยบง อำเภอแม่ระมาด จังหวัดตาก, วันที่ 24 ตุลาคม และ 3-4 พฤศจิกายน 2558.
สัมภาษณ์พระ 1 รูป จากวัดพระพุทธบาทผาหนาม ณ สำนักสงฆ์ อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน, วันที่ 6 พฤศจิกายน 2558.
สัมภาษณ์เณร บ้านห้วยม่วง อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่, วันที่ 23 สิงหาคม และ23 พฤศจิกายน 2558.
สัมภาษณ์พระครูสุนทรอรรถการ เจ้าอาวาสวัดพระพุทธบาทผาหนาม อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ในหลายๆ วาระ, ตั้งแต่ กรกฎาคม-พฤศจิกายน 2558.
