การถ่ายทอดวัฒนธรรมล้านนาสู่การออกแบบผลิตภัณฑ์ร่วมสมัยเพื่อยกระดับเศรษฐกิจชุมชน ด้วยรูปแบบของการออกแบบผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

การออกแบบผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรม เป็นการนำเสนอแนวทางการออกแบบเพื่อสร้างสรรค์รูปแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ เป็นการเผยแพร่วัฒนธรรมทางอ้อม อีกทั้งเป็นการเพิ่มช่องทางการสร้างมูลค่าของวัสดุท้องถิ่นหรือเทคนิคการสร้างงานท้องถิ่น เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ดังนั้นงานวิจัยนี้ จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะทางวัฒนธรรมล้านนาผ่านงานหัตถกรรม “โคมล้านนาและขันโตก” และนำไปออกแบบและสร้างต้นแบบผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรมที่สะท้อนวัฒนธรรมล้านนาเพื่อหาประสิทธิภาพและความพึงพอใจ การศึกษาแนวคิดและรูปแบบผลิตภัณฑ์ได้จากการพัฒนารูปแบบและสังเคราะห์ข้อมูลตามแนวทางของ Lin (2007) กลุ่มตัวอย่างในการเก็บข้อมูลและการประเมินผลคือ ตัวแทนจากผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องกับการผลิตหรือจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของที่ระลึก 20 คน และนักท่องเที่ยว 100 คน โดยเป็นการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยตารางการวิเคราะห์คุณลักษณะทางวัฒนธรรม แบบประเมินแบบร่างผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรม แบบสอบถามความคิดเห็นการมีส่วนร่วมในการเป็นผู้ผลิตหรือจำหน่ายผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรมล้านนา และแบบสอบถามความคิดเห็น เรื่องความหมายและทัศนคติต่อผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรมในฐานะสินค้าที่ระลึกและพฤติกรรมการเลือกซื้อสินค้าที่ระลึกของนักท่องเที่ยวในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ผลการศึกษาได้รูปแบบผลิตภัณฑ์ คือ กลุ่มเครืองประดับและตกแต่ง ได้แก่ เนกไทเชือก กำไลข้อมือ กลุ่มของใช้งานและตกแต่งบ้าน ได้แก่ พวงกุญแจไฟฉาย เครื่องเซนเซอร์แบบตั้งโต๊ะ และโคมไฟตั้งโต๊ะ ผลการสอบถามความต้องการมีส่วนร่วมในการผลิตหรือจำหน่าย ผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรมอยู่ในระดับมาก (=3.99, S.D.=0.98) ความคิดเห็นเรื่องความคิดและทัศนคติที่มีต่อผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรมในฐานะสินค้าที่ระลึกอยู่ในระดับมาก (=3.60, S.D.=1.01) ความสัมพันธ์ของความคิดและทัศนคติกับผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรม มีความสัมพันธ์กันเป็นเชิงบวก และอยู่ในระดับสูงถึงสูงมาก ( r ) 0.662 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05