องค์การอวกาศแห่งประเทศไทย: ประเด็นทางกฎหมาย และความเป็นไปได้

บทคัดย่อ

ในปัจจุบัน ประเทศมหาอำนาจด้านอวกาศและประเทศกำลังพัฒนาทางด้านอวกาศได้ให้ความสำคัญกับการพัฒนากิจการอวกาศเป็นอย่างมาก เพื่อแสดงภาพลักษณ์ ศักยภาพทางด้านเทคโนโลยีอวกาศและเพื่อความมั่นคงของประเทศชาติ โดยดำเนินกิจกรรมทางด้านอวกาศของตนโดยผ่าน “หน่วยงานหลัก” ของรัฐที่มีอำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบ รวมถึงมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมและพัฒนากิจการอวกาศที่ชัดเจน เช่น ประเทศสหรัฐอเมริกามีองค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติ (National Aeronautics and Space Administration: NASA) แม้ว่าประเทศไทยนั้นได้มีการเข้าใช้ประโยชน์จากห้วงอวกาศ เป็นระยะเวลามากกว่า 40 ปีแล้ว แต่จากการศึกษาวิจัย พบว่า การดำเนินกิจการด้านอวกาศของประเทศไทยตั้งแต่อดีตมาจนถึงปัจจุบันมีปัญหาเกี่ยวกับการขาดหน่วยงานที่รับผิดชอบในฐานะ “หน่วยงานหลัก” ของรัฐ เพื่อทำหน้าที่นำเสนอนโยบายและแผนด้านการดำเนินกิจการอวกาศแห่งชาติ ดังนั้นหากประเทศไทยต้องการพัฒนากิจการอวกาศของประเทศเพื่อพัฒนาศักยภาพทางด้านเทคโนโลยีอวกาศและความมั่นคงของชาติ จึงต้องเร่งดำเนินการจัดตั้งองค์การอวกาศแห่งชาติขึ้น สำหรับประเด็นทางกฎหมายและแนวทางที่เป็นไปได้ ในการจัดตั้งองค์การอวกาศของประเทศไทยนั้น เห็นควรทำการศึกษาจากการจัดตั้งองค์การสำรวจอวกาศประเทศญี่ปุ่น(JAXA) เพื่อนำมาปรับใช้เป็นแบบอย่างให้กับประเทศไทย ซึ่งผลจากการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการการจัดตั้งองค์การอวกาศแห่งชาติของประเทศไทย พบว่า องค์การอวกาศแห่งชาติฯ ควรมี(1) รูปแบบ คือ เป็นองค์กรที่ถูกจัดตั้งขึ้นโดยพระราชบัญญัติเฉพาะ อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการนโยบายอวกาศแห่งชาติ ที่มีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน มีสถานะทางกฎหมายเป็นนิติบุคคล และเป็นองค์กรอิสระ (2) อำนาจหน้าที่ คือ เป็นหน่วยงานกลางทางด้านกิจการอวกาศของประเทศไทย มีหน้าที่ในการดำเนินงานด้านอวกาศให้ครบทั้ง4 ด้าน ได้แก่ ด้านนโยบาย (Policy) ด้านการกำกับดูแล (Regulator) ด้านการส่งเสริมอำนวยความสะดวก (Facilitator) และ ด้านการปฏิบัติการ (Operator)