การจัดการโซ่อุปทานมะเขือเทศท้อที่ส่งผลต่อความยั่งยืน: กรณีศึกษาโรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูปที่ 3 (เต่างอย)

วัชรินทร์ ตั้งรักษา; กฤตภา  แสนชัยธร

ผู้แต่ง

วัชรินทร์ ตั้งรักษา หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต วิชาเอกการจัดการโลจิสติกส์ คณะบริหารธุรกิจและการบัญชี มหาวิทยาลัยขอนแก่น
กฤตภา แสนชัยธร สาขาการจัดการโลจิสติกส์ คณะบริหารธุรกิจและการบัญชี มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คำสำคัญ:

ความยั่งยืนโซ่อุปทาน, มะเขือเทศท้อ, การมีส่วนร่วมของคู่ค้า, การบูรณาการกับลูกค้า, ทุนเชิงสัมพันธ์, เกษตรพันธสัญญา

บทคัดย่อ

งานวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อความยั่งยืนโซ่อุปทานมะเขือเทศท้อโรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูป ที่ 3 (เต่างอย) จังหวัดสกลนคร โดยการรวบรวมข้อมูลจากเกษตรกรผู้ปลูกมะเขือเทศท้อในเขตพื้นที่อำเภอเต่างอย จังหวัดสกลนคร จำนวน 280 ราย ในการศึกษาปัจจัยด้านการมีส่วนร่วมของคู่ค้า การมีส่วนร่วมของลูกค้า การบูรณาการโซ่อุปทาน ทุนเชิงสัมพันธ์ และทุนเชิงโครงสร้าง จากการรวบรวมข้อมูลโซ่อุปทานมะเขือเทศท้อส่งผลต่อความยั่งยืน ร้อยละ 28.8 โดยใช้แบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบความเที่ยงตรงและความเชื่อมั่น วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ ผลการศึกษาพบว่าการมีส่วนร่วมของคู่ค้ามีอิทธิพลเชิงบวกและมีนัยสำคัญทางสถิติต่อความยั่งยืน ของโซ่อุปทานมากที่สุด รองลงมาคือการ บูรณาการกับลูกค้าและทุนเชิงสัมพันธ์ ขณะที่ทุนเชิงโครงสร้าง การบูรณาการกับคู่ค้า และการมีส่วนร่วมของลูกค้าไม่พบอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการวิจัยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของความร่วมมือ ความไว้วางใจ และการประสานงานที่มีประสิทธิภาพระหว่างผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในโซ่อุปทาน โดยเฉพาะทุนเชิงสัมพันธ์ที่มีบทบาทในการสนับสนุนความร่วมมือระยะยาว ลดความไม่แน่นอน และส่งเสริมการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างกัน ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดทุนทางสังคมที่เน้นความสำคัญของเครือข่ายความสัมพันธ์ในการสร้างผลลัพธ์ร่วมกัน งานวิจัยนี้มีส่วนช่วยเติมเต็มองค์ความรู้ด้านการจัดการ โซ่อุปทานอย่างยั่งยืนในบริบทภาคการเกษตร โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนา และเสนอแนะแนวทางเชิงนโยบายและการปฏิบัติ ได้แก่ การส่งเสริมเครือข่ายเกษตรพันธสัญญา การพัฒนาความสัมพันธ์ระหว่างผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง และการยกระดับการบูรณาการข้อมูล เพื่อเพิ่มความยั่งยืนและความมั่นคงของโซ่อุปทานสินค้าเกษตรในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

Aslam, H., Waseem, M., Muneeb, D., Ali, Z., Roubaud, D. and Grebinevych, O. (2023). Customer integration in the supply chain: The role of market orientation and supply chain strategy in the age of digital revolution. Annals of Operations Research, 348, 2145-2169. https://doi.org/10.1007/s10479-023-05191-y

Borsellino, V., Schimmenti, E. and Bilali, H. E. (2020). Agri-food markets towards Sustainable patterns. Sustainability, 12(6), 2193. https://doi.org/10.3390/su12062193

Carmeli, A., Zivan, I., Gomes, E. and Markman, G. D. (2021). Underlying micro socio-psychological mechanisms of buyer–supplier relationships: Implications for inter-organizational learning agility. Human Resource Management Review. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2016.12.002

Chen, X., Guo, S., Xiong, J. and Ye, Z. (2023). Customer engagement, dependence, and loyalty: An empirical study. Technological Forecasting and Social Change, 197, 122920. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2023.122920

Chopra, S. and Meindl, P. (2019). Supply chain management: Strategy, planning, and operation (7th ed.). Pearson.

Fornell, C. and Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312

Freeman, R. E., Harrison, J. S. and Wicks, A. C. (2007). Managing for stakeholders: Survival, reputation, and success. Yale University Press.

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. and Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson.

Handfield, R. B., Cousins, P. D., Lawson, B. and Petersen, K. J. (2015). How can supply management really improve performance?. Journal of Supply Chain Management, 51(3), 3–17. https://doi.org/10.1111/jscm.12066

Shafiee, M. M., Warkentin, M. and Motamed, S. (2024). Do human capital and relational capital influence knowledge-intensive firm competitiveness?. Journal of Knowledge Management, 28(1), 138–160. https://doi.org/10.1108/JKM-11-2022-0921

Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper & Row.

Yang, Q., Li, S., Cui, H. and Qiao, J. (2023). How does supplier relationship management affect supplier innovation contribution? Industrial Marketing Management, 114, 165–180. https://doi.org/10.1016/j.indmarman.2023.08.003

Ye, Y., Yang, L., Huo, B. and Zhao, X. (2023). The impact of supply chain social capital on supply chain performance: A longitudinal analysis. Journal of Business & Industrial Marketing, 38(5), 1176–1190. https://doi.org/10.1108/JBIM-09-2021-0423

Yeh, T.-M., Pai, F.-Y. and Wu, L.-C. (2020). Relationship stability and supply chain performance for SMEs: From internal, supplier, and customer integration perspectives. Mathematics, 8(11), 1902. https://doi.org/10.3390/math8111902

Yu, D. Z. and Um, K.-H. (2024). Exploring the nexus of supplier and customer integration: Unraveling the impact on disruption absorption capability with IT alignment. Journal of the Korean Society for Quality Management, 52(2), 221–239. https://doi.org/10.7469/JKSQM.2024.52.2.221