การพัฒนารูปแบบการท่องเที่ยวโดยชุมชนแบบมีส่วนร่วมของชุมชนตำบลเข็กน้อย อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาและสำรวจแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญในปัจจุบันของชุมชน (2) วิเคราะห์สภาพแวดล้อมด้านการท่องเที่ยวในปัจจุบันร่วมกับชุมชน และ (3) พัฒนารูปแบบการท่องเที่ยวของชุมชนตำบลเข็กน้อย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวโดยวิธีการสำรวจและแบบสัมภาษณ์ ใช้วิธีการสังเกต และการระดมสมองจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลักในพื้นที่ศึกษา เพื่อนำข้อมูลมาวิเคราะห์เชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่า ตำบลเข็กน้อย มีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวสูงมาก เนื่องจากเป็นชุมชนชาวม้งที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย มีอัตลักษณ์ทางประเพณีวัฒนธรรมที่โดดเด่น มีความหลากหลายของแหล่งท่องเที่ยวทั้งธรรมชาติ การเกษตร และวัฒนธรรม ชุมชนตั้งอยู่ในเขตอำเภอเขาค้อ พื้นที่ท่องเที่ยวสำคัญสามารถเข้าถึงได้ง่าย อย่างไรก็ตามชุมชนยังขาดความร่วมมือ ความรู้ด้านการจัดการท่องเที่ยว และการประชาสัมพันธ์แหล่งท่องเที่ยว มีข้อจำกัดด้านเอกสารสิทธิ์ที่ดิน การใช้ไฟฟ้า และข้อกฎหมายที่ซับซ้อน ส่งผลให้ไม่สามารถพัฒนาและใช้ประโยชน์จากพื้นที่ได้อย่างเต็มที่ ดังนั้นชุมชนจึงควรเร่งสร้างความเข้าใจเพื่อจัดตั้งกลุ่มที่เข้มแข็ง และเพิ่มการประชาสัมพันธ์กิจกรรมการท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่อง จากการพัฒนาร่วมกันทำให้ได้ข้อสรุปเป็นรูปแบบการท่องเที่ยว 4 รูปแบบหลัก คือ  การท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติและผจญภัย การท่องเที่ยวเชิงประเพณีวัฒนธรรม การท่องเที่ยวเชิงเกษตร และการท่องเที่ยวชุมชนแบบผสมผสาน ซึ่งสามารถใช้เป็นแนวทางในการขับเคลื่อนการพัฒนาต่อไป