ทิศทางการเติบโตของรถแห่หลังภาวะโรคระบาดโควิด–19

ผู้แต่ง

  • จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์ คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ปทุมธานี, ไทย

คำสำคัญ:

รถแห่, เชื้อไวรัสโควิด-19, วัฒนธรรมสมัยนิยม, ดนตรีอีสาน, มานุษยวิทยาดนตรี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้นำเสนอผลการศึกษารถแห่ ในช่วงสถานการณ์โรคระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 เพื่อให้เห็นถึงกิจกรรมทางสังคมของชาวรถแห่ จากที่เคยเฟื่องฟูและเป็นที่นิยมเป็นอย่างมากในช่วงประมาณปี พ.ศ. 2555 ถึง พ.ศ. 2562 ในช่วงสถานการณ์โรคระบาดนี้ ทำให้กิจกรรมของรถแห่เปลี่ยนไปเป็นอย่างยิ่ง การศึกษาในครั้งนี้ ผู้วิจัยเข้าไปร่วมอยู่ในกลุ่มเฟซบุ๊กเพื่อสังเกตการณ์ ชมการแสดง และสัมภาษณ์เจ้าของ ผู้สร้าง และผู้แสดงบนรถแห่ ในจังหวัดมหาสารคามและจังหวัดชัยภูมิ จากการศึกษาพบว่า การเกิดโรคระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ทำให้สถานการณ์ของรถแห่อีสานเปลี่ยนแปลงไปมาก ทำให้ผู้ประกอบการรถแห่หลายคณะไม่สามารถแบกรับภาระค่าใช้จ่ายได้ จำใจต้องขายรถแห่ในราคาที่ถูกกว่าต้นทุน ส่วนคณะรถแห่ที่อยู่รอดนั้นพบว่าพวกเขามีการปรับตัวในสายอาชีพนักดนตรีอยู่หลากหลาย จนสามารถกลับมาแสดงได้อีกครั้ง แม้จะต้องเผชิญกับสถานการณ์วิกฤตมา

เอกสารอ้างอิง

กมเลศ โพธิกนิษฐ และธนรัตน์ ทรงสมบูรณ์. “การเว้นระยะห่างทางสังคม ระยะห่างทางชนชั้น กับการกลายเป็นกลุ่มผู้มีสถานะรอง : กรณีศึกษากลุ่มผู้ค้าในตลาดสดในเขตเทศบาลพิษณุโลก.” คลังข้อมูลจดหมายเหตุดิจิทัล โควิด-19. https://db.sac.or.th/covid-19/th/article-details.php?atc_id=102#.

กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. “New Normal ชีวิตวิถีใหม่.” https://dmh.go.th/news/view.asp?id=2288.

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลข่าวสารเพื่อสร้างการรับรู้สู่ชุมชน ครั้งที่ 13/2563 วันที่ 9 เมษายน 2563. กลุ่มภารกิจด้านข่าวและสื่อมวลชนสัมพันธ์ สำนักสารนิเทศ, 2563. เอกสารอิเล็กทรอนิกส์.

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. “แนวทางปฏิบัติด้านสาธารณสุข ตามการผ่อนคลายการบังคับใช้ตามมาตรการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ในระยะที่ 2 สำหรับสวนพฤกษศาสตร์ สวนดอกไม้ พิพิธภัณฑ์ ศูนย์การเรียนรู้ แหล่งประวัติศาสตร์ โบราณสถาน ห้องสมุดสาธารณะ หอศิลป์.” https://covid19.anamai.moph.go.th/th/establishments/.

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. “แนวทางปฏิบัติด้านสาธารณสุข ตามการผ่อนคลายการบังคับใช้ตามมาตรการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ในระยะที่ 3 สำหรับโรงละคร โรงมหรสพ.” https://covid19.anamai.moph.go.th/th/establishments/.

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. “แนวทางปฏิบัติด้านสาธารณสุข ตามการผ่อนคลายการบังคับใช้ตามมาตรการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ในระยะที่ 5 สำหรับห้างสรรพสินค้า ศูนย์การค้า คอมมูนิตี้มอลล์.” https://covid19.anamai.moph.go.th/th/establishments/.

“การจัดโครงสร้างของศูนย์บริหารสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด-19) เพิ่มเติม (ฉบับที่ 5).” (25 ธันวาคม 2563). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 137 ตอนพิเศษ 302 ง. หน้า 75-76.

“การประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินตามพระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548.” (25 มีนาคม 2563). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 137 ตอนที่ 24 ก. หน้า 1.

ข่าวสดออนไลน์. “เสียงสะท้อนรถแห่ สงกรานต์คิวงานเป็นศูนย์ ศิลปินสาวเปิดใจ วอนรัฐกำหนดให้ชัด ทำยังไงถึงแสดงได้.” https://www.khaosod.co.th/around-thailand/news_6996028.

“ประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินในทุกเขตท้องที่ทั่วราชอาณาจักร.” (25 มีนาคม 2563). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 137 ตอนพิเศษ 69 ง. หน้า 1.

พลอยไพลิน แววศรี. สัมภาษณ์โดย จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์. 26 พฤษภาคม 2563.

วิรุฬ ลิ้มสวาท, บ.ก. จดหมายเหตุ COVID-19 : รวมพลัง ร่วมใจ ฝ่าภัยวิกฤต (ระยะที่ 1 ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม - 30 มิถุนายน 2563). กรุงเทพฯ : องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกในพระบรมราชูปถัมภ์, 2563.

ศศิธร คงจันทร์. “กบฏผู้มีบุญในภาคอีสานระหว่าง พ.ศ. 2479-2502.” วิทยานิพนธ์ระดับปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 2558.

สัญญา จุลชีพ. สัมภาษณ์โดย จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์. 20 พฤศจิกายน 2564.

สุริยา สมุทคุปติ์ และคณะ. คนซิ่งอีสาน : ร่างกาย กามารมณ์ อัตลักษณ์ และเสียงสะท้อนของคนทุกข์ในหมอลำซิ่งอีสาน. นครราชสีมา : มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี, 2544.

สุวิทย์ ภาคบัว. สัมภาษณ์โดย จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์. 24 กรกฎาคม 2564.

เอกรินทร์ ทางชัยภูมิ. สัมภาษณ์โดย จารุวรรณ ด้วงคำจันทร์. 18 พฤศจิกายน 2564.

Fcรถแห่ย่องเบา มหาสารคาม. “ย่องเบาLiveshow จ๊ะโอ๋ สุภัทรา นัท นานก X เอ๋ พลอยมณี เพชรบ้านแพง.” https://www.facebook.com/100044474317745/videos/2498798240265395.

iLaw. “Car Mob เคลื่อนไหวรูปแบบใหม่ ไม่เสี่ยงโรค แต่ไม่พ้นคดี.” http://freedom.ilaw.or.th/node/975?fbclid.

Keyes, Charles F. Isan: Regionalism in Northeastern Thailand. New York: Cornell University, 1967.

Phongsathon Srijun. “มหกรรมรถแห่ไผ่พงศธร ปะทะรถแห่พี่นางศิริพร.” https://www.facebook.com/photo/?fbid=615256483290954&set=pcb.615256519957617.

Schafer, R. Murray. The soundscape: Our Sonic Environment and the Tuning of the World. Rochester, Vermont: Destiny Books, 1994.

Wutt T. “รถแห่งานเข้า! เครือข่ายเยาวชนฯ จี้สอบด่วน เหตุเข้าข่ายมอมเมาเยาวชน.” https://news.mthai.com/general-news/776480.html.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2023-02-28

รูปแบบการอ้างอิง

ด้วงคำจันทร์ จ. (2023). ทิศทางการเติบโตของรถแห่หลังภาวะโรคระบาดโควิด–19. Mahidol Music Journal, 5(2), 71–92. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/mmj/article/view/260499

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย