แนวคิดการแบ่งปันผลประโยชน์ (Benefit Sharing) กับการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งทางสิ่งแวดล้อม: กรณีศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายสหรัฐอเมริกา : Lesson-learned from USA and compare with Thailand

บทคัดย่อ

แนวคิดว่าด้วยการแบ่งปันผลประโยชน์ (Benefit Sharing) เป็นแนวคิดทางกฎหมายสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศและแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์ที่นำามาใช้ประกอบกับแนวคิดประโยชน์สาธารณะในกฎหมายมหาชนเพื่ออธิบายให้เห็นถึงความจำเป็นที่รัฐจะต้องจัดทำบริการสาธารณะขนาดใหญ่ต่างๆ อย่างต่อเนื่อง โดยยังคงรักษาประโยชน์สาธารณะเป็นหลัก ขณะเดียวกันเป็นแนวคิดที่จะคุ้มครองประชาชนให้ได้รับความเสมอภาคและมีส่วนร่วม แนวคิดทางกฎหมายดังกล่าวเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะนำผลประโยชน์จากประชาชนทุกคนในประเทศที่ได้ประโยชน์จากโครงการนั้นๆ มาจัดการผลประโยชน์ในลักษณะต่างๆ ให้แก่ชุมชนที่ได้รับผลกระทบ โดยในต่างประเทศได้มีการนำแนวคิดนี้ไปปรับใช้กับโครงการขนาดใหญ่ของสหรัฐอเมริกา ซึ่งทำให้การดำเนินโครงการประสบความสำเร็จ สำหรับกรณีของไทยนั้น พบว่า ยังไม่มีกฎหมายที่เกี่ยวกับการแบ่งปันผลประโยชน์โดยตรง แต่ได้ปรากฏแนวคิดนี้ในกฎหมายประกอบกิจการพลังงานและกฎหมายแร่ แต่ยังไม่ชัดเจนนัก ผู้ศึกษาจึงเห็นว่า ประเทศไทยควรมีกฎหมายการแบ่งปันผลประโยชน์เป็นการเฉพาะ โดยรัฐอาจกำหนดรูปแบบและลักษณะของ การแบ่งปันผลประโยชน์ที่เหมาะสม และอาศัยสิทธิของชุมชนเป็นตัวกลางในการดำเนินการ ซึ่งอาจดำเนินการได้ทั้งในรูปแบบของสัญญา และมาตรการจูงใจ ทั้งนี้ จะต้องแยกตามประเภทโครงการขนาดใหญ่ต่างๆ อาทิ โรงไฟฟ้า กิจการเหมืองแร่ นิคมอุตสาหกรรม เป็นต้น อันอาจนำมาสู่การแก้ไขความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในปัจจุบันได้อย่างยั่งยืน