The “Lottery Capital”: Unsettled Localism of Wang Saphung District, Loei Province, 1990-2010

Main Article Content

Nopphon Kaengjampa

Abstract

This article examines the formation of the “Lottery Capital” identity, referring to the city of lottery vendors in Wang Saphung District, Loei Province, and its power relations with other existing local identities. The study draws on data from interviews with lottery entrepreneurs, supplemented by research documents, newspaper articles, and social media sources. The findings indicate that this local identity emerged alongside the expansion of lottery entrepreneur in the 2000s. Owing to their close involvement in the lottery trade, residents of Wang Saphung have implicitly incorporated the notion of a lottery entrepreneur city into their social identity. However, this identity has been neglected by government agencies and local authorities, which instead prioritize tourism and moral narratives that conflict with the perception of lotteries as a vice. At the same time, the group of lottery entrepreneurs associated with this identity movement lacks cohesion due to their diverse backgrounds and objectives. Moreover, public engagement remains largely symbolic and has been unable to produce tangible change. Consequently, the distinctiveness of the lottery-based economy has yet to establish itself as a stable local identity or function as an effective tool for negotiating and protecting local interests.

Article Details

How to Cite
Kaengjampa, N. (2026). The “Lottery Capital”: Unsettled Localism of Wang Saphung District, Loei Province, 1990-2010. Journal of Social Sciences, Chiang Mai University, 38(1), 144–169. retrieved from https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jss/article/view/286349
Section
Academic Articles

References

กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ.2529. เรารักเมืองเลย หนังสืออ่านเพิ่มเติมชุดสร้างเสริมประสบการณ์ชีวิตชั้นประถมศึกษาปีที่3-4. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ครุสภาลาดพร้าว.

กรมศิลปากร. 2544. วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์เอกลักษณ์และภูมิปัญญาจังหวัดเลย. กรงุเทพฯ: กรมศิลปากร.

กรุงเทพธุรกิจ. 2565. “จ.เลย หากไร้อาชีพขายหวย ลอตเตอรี่ จะขาดรายได้ต่อปีกว่า 6,000 ล้าน.” สืบค้นเมื่อ1 ธันวาคม 2568. https://www.bangkokbiznews.com/ lifestyle/1016178.

กองบรรณาธิการ HI-CLASS. 2546. “เรื่องหวย-หวย ของชัยวัฒน์ พสกภักดี.” HI – CLASS 20(227): 50-61.

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. 2524. “อนุสาร อ.ส.ท. ฉบับแนะนำจังหวัดเลย.” อนุสาร อ.ส.ท. 21(7): 1-84.

ข่าวสด. 2557.“ปิดถนนโวยยี่ปั๊วขายหวยแพง.” 27 กรกฎาคม 2557.

________. 2558. “ม็อบหวยปิดถนนฉุนโก่งราคา.” 6 พฤศจิกายน 2558.

คายส์, ชาร์ลส์ เอฟ. 2552. แนวคิดท้องถิ่นภาคอีสานนิยมในประเทศไทย. แปลโดย รัตนา โตสกุล.อุบลราชธานี: ศูนย์วิจัยสังคมอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.

ดารารัตน์ เมตตาริกานนท์. 2546. การเมืองสองฝั่งโขง. กรุงเทพฯ: มติชน.

เที่ยวเฉยเลย. 2568. “Landmark แห่งใหม่ของ #จังหวัดเลย #ชาวอำเภอวังสะพุง เรียกร้อง ต้องเป็น ลอตเตอรี่เท่านั้น!.” Facebook. สืบค้นเมื่อ1 ธันวาคม 2568. https://www.facebook.com/tiewChoeyloei/photos/landmark-แห่งใหม่ของ-จังหวัดเลยชาวอำเภอวังสะพุง-เรียกร้อง-ต้องเป็น-ลอตเตอรี่เท่า/1308173550945871/.

ไทยรัฐออนไลน์. 2561. “เปิดคลิปขบวนเซิ้งหวย งานดอกฝ้ายบานเมืองเลย หวยไม่หายแถมม่วนอีหลี”. ไทยรัฐ. สืบค้นเมื่อ 1 ธันวาคม 2568. https://www.thairath.co.th/news/society/1193793

นวลน้อย ตรีรัตน์, และณัฏฐาภรณ์ เลียมจรัสกุล. 2552. “ธรรมาภิบาลในองค์กรของรัฐ :กรณีศึกษาสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล.” ใน รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์โครงการธรรมาภิบาลในองค์กรของรัฐ :กรณีศึกษารัฐวิสาหกิจไทย.กรุงเทพฯ: กองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).

นิธิ เอียวศรีวงศ์. 2536. ท่องเที่ยวบุญบั้งไฟในอีสาน : บุญบั้งไฟต้องรับใช้ชาวยโสธรไม่ใช่ชาวยโสธรรับใช้บุญบั้งไฟ. กรุงเทพฯ: มติชน.

แนวหน้า. 2563. “รู้หรือไม่? ทำไมคนวังสะพุง จ.เลย ขายลอตเตอรี่มากที่สุดในประเทศไทย.” สืบค้นเมื่อ 1 ธันวาคม. 2568. https://www.naewna.com/likesara/532681.

พรพิทักษ์ แม้นศิริ. 2551. “เทศกาลดอกฝ้ายบานมะขามหวานเมืองเลยกับวิถีชีวิตไทยเลย.” วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาไทยศึกษาเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย.

พัฒนา กิตติอาษา. 2557. สู่วิถีอีสานใหม่. กรุงเทพฯ: วิภาษา.

พัฒนา กิติอาษา. 2546. ท้องถิ่นนิยม : การทบทวนทฤษฎีและกรอบแนวคิด. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: คณะกรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ สาขาสังคมวิทยา สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.

พิสิษฐ์ กิจเรณู. 2541. การพึ่งตนเองทางเศรษฐกิจของชาวชนบทอีสาน : กรณีศึกษากลุ่มชาวบ้านผู้เร่ขายลอตเตอรี่ บ้านโพนงาม หมู่ที่ 3 ตำบลทรายขาว อำเภอวังสะพุง จ.เลย. เลย: สำนักงานพัฒนาชุมชน.

มติชน. 2542. “‘หวยรัฐบาล’สินค้า ‘ความหวัง’ขายดีสวนกระแสไอเอ็มเอฟ.” 24 มีนาคม 2542.

________. 2555. “ม็อบลอตเตอรี่ฮือปิดถนน.” 20 มกราคม 2555.

________. 2557. “หวยวังสะพุงขู่บุกกองสลาก.” 7 กรกฎาคม 2557.

________. 2558. “ผู้ค้าสลากรายย่อยร้องผวจ.เลย.” 20 กรกฎาคม 2558.

________. 2564 “ค้าหวยเลยยอมให้ตร.จับ โวยไม่เอาผิด ‘ยี่ปั๊ว ซาปั๊ว’.” 8 กุมภาพันธ์ 2564.

รัตพงษ์ สอนสุภาพ, และศรัณย์ ธิติลักษณ์. 2554. สลากกินแบ่งรัฐบาล: โครงสร้างอำนาจและผลประโยชน์ของใคร?. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.).

เลยก๋อ. 2568ก. “คำขวัญทั้ง 14 อำเภอของจังหวัดเลย.” Facebook. สืบค้นเมื่อ1 ธันวาคม 2568. https://www.facebook.com/photo/?fbid=1049655027192094&set=pcb.1049655140525416.

________. 2568ข. “เมื่อรูปปั้นผีตาโขนถูกปรับปรุงใหม่ให้เข้ากับเมืองแห่งลอตเตอรี่.” Facebook. สืบค้นเมื่อ 1 ธันวาคม 2568.

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1093489812808615&set=a.451172820373654.

วชิรวรรณ เทียมทัน. 2545. “วิถีชีวิตคนขายลอตเตอรี่: กรณีศึกษาอำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย.” วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาไทยศึกษาเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย.

วิเชียร ตันศิริมงคล. 2555.“เครือข่ายและระบบอุปถัมภ์ทางการเมืองในสลากกินแบ่งรัฐบาลไทย.” วารสารเศรษฐศาสตร์การเมืองบูรพา 3(1): 107-129.

วีระชัย ศิริศักดิ์. 2546. “การศึกษาสภาพการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจของผู้ประกอบการขายสลากกินแบ่งรัฐบาล:กรณีศึกษาอำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย.

วีระศักดิ์ พฤกษเทเวศ. 2556. “ชุมชนผู้ขายลอตเตอรี่ : การศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมในภาคอีสาน.” ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

ศิริพร อำไพพงษ์. 2545. “สาววังสะพุง.” ลูกทุ่งบ้านดอน ชุดที่ 5 สองคนบนทางใจ. กรุงเทพฯ: แกรมมี่โกลด์.

สมชัย ภัทรธนานันท์. 2559. ทฤษฎีขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมและการประท้วงทางการเมือง. นนทบุรี:อินทนิล.

สำนักงานจังหวัดเลย. 2565. รายงานประจำปี 2565. เลย: สำนักงานจังหวัดเลย.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. 2553. “โครงการสำรวจผู้มีอาชีพขายสลากกินแบ่งรัฐบาล (ลอตเตอรี่) จังหวัดเลย พ.ศ. 2553.” สืบค้นเมื่อ1 ธันวาคม 2568. https://www.nso.go.th/nsoweb/nso/statistical_system?%2Fnso%2Fstatistical_system=&search=&owner_type_1=&nso_project_type=&nso_project=&nso_year=&nso_province_type1=710&nso_ministry=&nso_department=&nso_year_type2=&nso_sector_type2=&page=228#gsc.tab=0.

สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล. 2554. รายงานประจำปี 2554. กรุงเทพฯ : สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล.

เสาวลักษณ์ สุขวิรัช, บก. 2539. ท้องถิ่นนิยมในสังคมไทย. กรุงเทพฯ: สถาบันนโยบายศึกษา ร่วมกับมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์.

อนุพงษ์ จันทะแจ่ม. 2561. “เร่ขายลอตเตอรี่:ชีวติทางเศรษฐกิจบนฐานการเคลื่อนย้ายของคนเมืองเลย.”วิทยานิพนธ์ศิลปศาตรมหาบัณฑิต สาขาวิชามานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

อานนท์ ผกากรอง. 2544. พฤติกรรมการดำเนินธุรกิจบริการ (ขายลอตเตอรี่) ของประชาชนในเขตจังหวัดเลย. เลย : สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ คณะวิทยาการจัดการ สถาบันราชภัฏเลย.

Khaosod Online. 2565ก. “ผู้ค้าหวย จ.เลย ปักหลักทำเนียบ รอยื่นหนังสือถึงบิ๊กตู่ ปลด ผอ.กองสลาก.” ข่าวสด. สืบค้นเมื่อ 1 ธันวาคม 2568. https://www.khaosod.co.th/politics/news_7166407https://www.khaosod.co.th/politics/news_7166407.

________. 2565ข. “เลย ตั้งอนุสาวรีย์ ‘ลุงเยี่ยน’ ผู้บุกเบิกขายลอตเตอรี่รายแรก นำความร่ำรวยสู่คนวังสะพุง.” ข่าวสด. สืบค้นเมื่อ 1 ธันวาคม 2568. https://www.khaosod.co.th/around-thailand/news_7151570.

MGR Online. 2554. “ตลาดนัดลอตเตอรี่"วังสะพุง"สะพัด 2 พัน ล./เดือน-ชาวบ้านครึ่งแสนยึดเป็นอาชีพรายได้หลักหมื่น.” ผู้จัดการ. สืบค้นเมื่อ1 ธันวาคม 2568. https://mgronline.com/local/detail/9540000097201.

Rigg, Jonathan. 2019. More than Rural: Textures of Thailand’s Agrarian Transformation. Honolulu: University of Hawai'i Press.