ตัวชี้วัดการจัดการที่ดินอย่างยั่งยืน: แนวความคิด และความท้าทายในบริบทของประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การจัดการที่ดินอย่างยั่งยืนเป็นประเด็นสำคัญที่เชื่อมโยงทั้งมิติสิ่งแวดล้อม สังคม เศรษฐกิจ และธรรมาภิบาล งานศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนา “ดัชนีชี้วัดความยั่งยืนด้านการจัดการที่ดิน” ที่สามารถสะท้อนสถานการณ์ในประเทศไทยได้อย่างครอบคลุม โดยอิงจากการสังเคราะห์แนวคิดทฤษฎีและกรอบสากลควบคู่กับการประมวลข้อมูลจากหน่วยงานภาครัฐทั้งในเชิงเอกสาร ประชุมกลุ่มใหญ่ และสัมภาษณ์แบบกลุ่ม การออกแบบดัชนีแบ่งออกเป็น 2 มิติหลัก ได้แก่ ความยั่งยืนของการใช้ประโยชน์ที่ดิน (Land Use Sustainability: LUS) และความยั่งยืนของทรัพยากรดิน (Soil Resources Sustainability: SRS) รวม 7 เสาหลัก และ 20 ตัวชี้วัด พร้อมตัวชี้วัดย่อยอีก 40 รายการ การประมวลผลใช้ข้อมูลจากหลายแหล่ง เช่น กรมพัฒนาที่ดิน สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร และข้อมูล GIS ร่วมสมัย ผลการศึกษาพบว่าการจัดทำดัชนียังประสบข้อจำกัดสำคัญทั้งในด้านการกระจายตัวของข้อมูล การขาดนิยามร่วม และข้อจำกัดของกลไกเชิงนโยบาย งานศึกษานี้จึงเสนอแนวทางพัฒนาเชิงโครงสร้าง เช่น การจัดตั้งศูนย์ข้อมูลที่ดินระดับชาติ การปรับมาตรฐานการจำแนกพื้นที่ และการเชื่อมโยงข้อมูลเชิงนโยบายกับผลลัพธ์ในระดับพื้นที่ ทั้งนี้เพื่อให้ตัวชี้วัดสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการติดตามความก้าวหน้าและผลักดันการจัดการที่ดินของประเทศสู่ความยั่งยืนได้อย่างเป็นระบบ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Chankomut, P. (2025). Collaboration between government and community in reducing economic inequality through vocational training programs to elevate households with income below basic needs criteria in North Takuk Subdistrict, Wiphawadi District, Surat Thani Province [In Thai]. Journal of Social Development and Management Strategy, 27(2), 77–99. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsd/article/view/280787
Dam-Orn, N., & Tipyan, C. (2026). Community strengthening process for food security of hand-to-mouth households in Suratthani Province [In Thai]. Journal of Social Development and Management Strategy, 28(1), 124–151. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsd/article/view/285802
Deininger, K., Selod, H., & Burns, A. (2012). The land governance assessment framework: Identifying and monitoring good practice in the land sector. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-8758-0
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (1976). A framework for land evaluation (FAO Soils Bulletin No. 32). https://www.fao.org/4/x5310e/x5310e00.htm
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2012). Voluntary guidelines on the responsible governance of tenure of land, fisheries and forests in the context of national food security. https://www.fao.org/docrep/016/i2801e/i2801e.pdf
Food and Agriculture Organization of the United Nations, & Intergovernmental Technical Panel on Soils. (2015). Status of the world's soil resources (SWSR): Main report. https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/c0991a62-d870-4c95-8f33-3ed0516abff6/content
Food and Agriculture Organization of the United Nations, World Bank, & United Nations Human Settlements Programme. (2019). Measuring individuals' rights to land: An integrated approach to data collection for SDG indicators 1.4.2 and 5.a.1. https://hdl.handle.net/10986/32321
Isariyanon, M. (2025). Community health impact assessment and the defense mechanism of food supply in the case of Khao Hin Son Subdistrict, Phanom Sarakham District, Chachoengsao Province [In Thai]. Journal of Social Development and Management Strategy, 27(2), 49–76. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsd/article/view/276605
Kulsudjarit, A., Thinbangtieo, O., Singkaneti, B., & Khanthaprasit, T. (2025). The role of women in strengthening community movements in Trat Province [In Thai]. Journal of Social Development and Management Strategy, 27(2), 129–166. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsd/article/view/282904
National Institute of Development Administration. (2023). Final report: Development of land and soil resource indicators for sustainable development [In Thai]. National Land Policy Committee Office.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2010). Evaluating development co-operation: Summary of key norms and standards (2nd ed.). https://www.oecd.org/development/evaluation/dcdndep/41612905.pdf
Orr, B. J., Cowie, A. L., Castillo Sanchez, V. M., Chasek, P., Crossman, N. D., Erlewein, A., Louwagie, G., Maron, M., Metternicht, G. I., Minelli, S., Tengberg, A. E., Walter, S., & Welton, S. (2017). Scientific conceptual framework for land degradation neutrality: A report of the Science-Policy Interface. United Nations Convention to Combat Desertification. https://www.uncclearn.org/wp-content/uploads/library/ldn_cf_report_web-english.pdf
Phetuthai, K. (2025). Strong community and industrial conflict management in Khlong Tha Chang Community, Surat Thani [In Thai]. Journal of Social Development and Management Strategy, 27(1), 22–48. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsd/article/view/276299
Sims, N. C., Newnham, G. J., England, J. R., Guerschman, J., Cox, S. J. D., Roxburgh, S. H., Viscarra Rossel, R. A., Fritz, S., & Wheeler, I. (2021). Good practice guidance: SDG indicator 15.3.1, proportion of land that is degraded over total land area (Version 2.0). United Nations Convention to Combat Desertification. https://www.unccd.int/sites/default/files/library/1768_UNCCD_GPG_SDG-Indicator-15.3.1_version2_2021.pdf
Suvarnakuta, K. (2024). Community enterprise strengthening: Case study of indigenous food entrepreneurs in Rayong Province [In Thai]. Journal of Social Development and Management Strategy, 26(2), 162–182. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsd/article/view/274448
United Nations Committee of Experts on Global Geospatial Information Management. (2020). Framework for effective land administration. United Nations. https://ggim.un.org/meetings/GGIM-committee/10th-Session/documents/E-C.20-2020-29-Add_2-Framework-for-Effective-Land-Administration.pdf
United Nations Development Programme. (2009). Handbook on planning, monitoring and evaluating for development results. https://digitallibrary.un.org/record/671515/files/pme-handbook.pdf
United Nations Human Settlements Programme. (2004). Urban land for all.
United Nations Human Settlements Programme, & World Bank. (2024). SDG indicator metadata: Indicator 1.4.2—Proportion of total adult population with secure tenure rights to land. United Nations Statistics Division. https://unstats.un.org/sdgs/metadata/files/Metadata-01-04-02.pdf